Barış Soydan

T24



Bookmark and Share

Babacanlı yılların bilançosu: Ekonomide ne yaptı, ne yapamadı?


30.05.2020 - Bu Yazı 271 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 İnternette Babacan rüzgarı esiyor. YouTube’daki söyleşileri eşi görülmemiş izleyici sayılarına ulaşıyor, Ekşi Sözlük’te sık sık hakkında başlık açılıyor… Bu ilginin iki sebebi var: Davutoğlu’ndan farklı olarak merkezi hedeflemesi ve daha önemlisi, onun döneminde ekonomide işlerin rayında gittiği, o ayrılınca bozulduğu düşüncesi. Babacan Hükümet’i 2015’te bıraktı. O günden sonra ekonomi gerçekten de bozuldu. Rastlantı mı? Bugün ekonomide Babacanlı yıllarla ilgili olabildiğinde objektif bir bilanço çıkarmaya çalışalım. Olabildiğince diyorum çünkü mutlak objektiflik imkansız bir iş. E. H. Carr, "Tarih nedir?" adlı kitabında objektif tarih diye bir şey olamayacağını; çünkü hangi olayların inceleneceği, hangilerinin görmezden gelineceğinin bile bir seçimi gerekli kıldığını, o seçimin de kişisel görüşleri, inançları, ideolojileri yansıttığını söyler. Benimki de muhtemelen öyle olacak. Şahsen Babacan’a oy vermem, ona ilişkin şüphelerim, önyargılarım var. Ama demokrasi konusundaki ilkeci tutumunu beğendiğimi de eklemeliyim.

Babacan 2002’de iktidara gelen AKP’nin ilk ekonomi bakanıydı. Arada Dışişleri Bakanlığı yaptığı bir dönem oldu ama hükümette kaldığı dönem boyunca ekonominin onun çizdiği rotada ilerlediğini söylemek herhalde yanlış olmaz. Babacan ekonomiyi nereden nereye getirdi? Ne yaptı ne yapamadı? Yapılanlar ne pahasına yapıldı?

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH)

2002: 238,3 milyar dolar

2015: 859,5 milyar dolar 

Babacan döneminde ekonomi yaklaşık dört kat büyüdü. O ayrıldıktan sonra? Küçüldük, 2019’da gayri safi yurtiçi hasıla 740 milyar dolara kadar inmişti.

Ekonomik büyüme

2003: % 5.6

2015: % 6.1

Türkiye 2001 Krizinde yüzde 6 küçüldükten sonra hızlı büyüme patikasına girdi. Bu büyük oranda Kemal Derviş’in IMF gözetiminde uygulamaya koyduğu "Güçlü ekonomiye geçiş" programı sayesinde oldu ama Babacan programın icraatını, ince ayarlarını iyi yaptı.

Kişi başına gelir

2002: 3.589 dolar

2014: 12.022 dolar 

2001 Krizinde kişi başına gelir 3 bin dolara kadar inmiş, Türkiye resmen yoksul ülkeler ligine düşmüştü. Babacan döneminde kişi başına gelir 3.5 kat arttı. İktidara yüzde 36 oy ile gelen AKP’nin daha sonraki seçimlerde yüzde 50’ye çıkmasının ana sebebi bence buydu.

Babacan ayrıldıktan sonra kişi başına gelir geri gitmeye başladı, geçen yıl 9 bin dolara düştü. Bu yıl belki 8 bin dolarları göreceğiz. İnsanların Babacan’ı özlemesi sebepsiz değil.

Yalnız burada dikkat etmemiz gereken önemli bir nokta var: Kişi başına gelirdeki yüksek artış, TL’nin dolar karşısında değer kazanması sayesinde mümkün oldu. TL o kadar değerlendi ki, bir ara "1 TL=1 dolar olur mu?" diye konuşulur oldu. Bu o kadar da iyi bir şey değildi, çünkü TL’nin değerlenmesi ithalatı patlattı. "Peynir ekmek gibi BMW satılan ülke eşekten nasıl düştü?" başlıklı yazımda anlatmaya çalıştığım gibi Türkiye kıt kaynaklarını ithalata harcayan bir ülke haline geldi.

İşsizlik

2002: % 9.8

2015: % 10.3 

Babacan döneminde ekonomideki hızlı büyümeye rağmen işsizlik azalmadı, arttı. Onun dönemindeki büyüme istihdam yaratmayan bir büyümeydi. Bu kapitalizmin doğal seyri miydi, Babacan’ın uyguladığı ekonomi politikasının eksiği mi, tartışmaya açık.

Enflasyon

2002: % 29.7

2015: % 8.8

Babacan’ın en büyük başarısı enflasyondaydı. Türkiye’nin ezel ebed meselesi yüksek enflasyon onun döneminde bitti. Türkiye çok uzun bir aradan sonra yeniden tek haneli enflasyonu gördü. Paradan sıfır atıldı, YTL’ye geçildi, TL iade-i itibar gördü.

Bütçe açığı  / GSYH

2002: % -3.5

2015: % -1.3 

AKP iktidarı yakın zamana kadar bütçe açığına çok dikkat ederdi. Öyle ki, AB’ye üyelik ufkunun ortadan kaybolduğu ortamda mali disiplin Türkiye’nin çıpası haline gelmişti. Bunda Babacan’ın payı yadsınamaz.

Cari açık / GSYH

2002: % -2.4

2015: % -3.7 

Babacan döneminde ithalatın patlamasına bağlı olarak cari açık da arttı. Bir ara yüzde - 6, -7’lere çıkmıştı. Ama Babacan ayrıldığında ithal ürünlere taksit sınırlaması gibi önlemlerle yeniden inişe geçmişti. O ayrıldıktan sonra tekrar gemi azıya aldı.

Dış borç

2002: 129 milyar dolar

2015: 399 milyar dolar

Geldik zurnanın zırt dediği yere: Babacan döneminin ekonomik başarılarının arkasında Türkiye’ye yağmur gibi yağan doların büyük payı vardı. Bu dönemde özel sektör borcu patladı. Türk bankaları yurtdışından düşük faizle borçlandılar, aldıkları parayı yurtiçinde kredi olarak dağıttılar. Düşük faiz fırsatını kaçırmak istemeyen vatandaş ev almaya koştu. Ev talebi patlayınca fiyatlar da patladı. İstanbul’un dağındaki dairelerin fiyatı milyon liraya çıktı. Dağa taşa site inşaatı kondu. Kısacası onun döneminde Türkiye inşaat öncülüğünde büyüdü. Babacan döneminin ekonomideki simge figürü kimdi? Bence Ali Ağaoğlu’ydu. Babacan döneminde Türkiye’den küresel ölçekte bir teknoloji çıkamadı, inşaat kaynakların çoğunu emdi, kıt kaynaklar betona gömüldü.

Babacan’ın günahını almayalım: İnşaattaki önlenemez büyümeyi önlemek için onun döneminde "Rant Vergisi" tasarısı hazırlandı. Ama Erdoğan, "İnşaat sektörüne dur, sanayiye ilerle derseniz çöküntü başlar. Türkiye’nin kentsel dönüşümlerle birlikte inşaatı ayakta tutması gerekir" diyerek tasarıya karşı çıktı.

Yine de ama Babacan’ın payını görmezden gelemeyiz: Dış borçtaki patlamayı durdurmak için yapılabilecek başka şeyler de vardı. Örneğin Brezilya, para biriminin aşırı değerlenmesini önlemek için 2006’da sıcak paraya vergi getirmişti. Babacan TL’deki aşırı değerlenmeyi seyretmekle yetindi. Oysa bu dönemde bazı ihracatçılar değerli TL’ye isyan ediyordu. "İntiharının dokuzuncu yıl dönümünde bir Anadolu patronunu düşünmek" başlıklı yazımda anlattığım Nuri Sözkesen, Türkiye’nin bu politikayla duvara doslayacağını yıllar öncesinden söylemişti…

.

Facebook Yorumları

Emlak8
13.07.2020
Zengin olma umuduyla borsaya koşan 360 bin vatandaşa açık mektup
11.07.2020
Konuta yatırım yapmak mı?: Son 10 yılda altın konutu üçe, dolar ikiye katladı
7.07.2020
"Faiz düşünce enflasyon da düşer" demiştiniz, tersi oldu Sayın Erdoğan
2.07.2020
Bir balon daha var: Resim piyasasındaki balonun patlama hikâyesi
30.06.2020
Dikkat balon var: İkinci el otomobil fiyatı 0 kilometreyi nasıl geçti?
26.06.2020
"Restoran-kafe destek kredisi" gerçeği: Bir avuç büyük tesisten başkası alamıyor
22.06.2020
Turkcell’in Varlık Fonu'na devriyle ilgili cevapsız 25 soru
21.06.2020
Bir LGS’li babasının izlenimleri: Matematik zor, fen kolay, sınav sistemi her zamanki gibi saçmaydı
18.06.2020
Yabancı yatırımcıyı suya götürüp susuz getirme hikâyesi: Özel sektörün kurduğu Turkcell devletin eline nasıl geçti?
16.06.2020
Türkiye’yi 50 yıl sağ değil sol yönetse daha zengin bir ülke olur muyduk?
8.06.2020
Anketler "AK Parti yüzde 30’un altında" diyor, ekonomi ne diyor?
5.06.2020
Mayıs enflasyonunda Merkez Bankası’nın görmezden geldiği; JP Morgan’ın ise gözümüze soktuğu...
3.06.2020
Peak, Arçelik’ten, Tofaş’tan pahalıya gitti ama 1.8 milyar doların sadece 658 milyon doları Türkiye’ye gelebilir
2.06.2020
Cem Yılmaz’ın satılamayan villası ve bir magazin haberinde ekonominin yakın tarihi
30.05.2020
Ekonomik büyüme verisinden 5 kritik detay: Devletin tüketim harcamalarındaki rekor artış ve...
30.05.2020
Babacanlı yılların bilançosu: Ekonomide ne yaptı, ne yapamadı?
26.05.2020
AKP ekonomide de ulusalcıların dediğine geldi
24.05.2020
Altına bir gün valör, bankalara ek Swap limiti... Neler oluyor?
22.05.2020
Swap, esnetilen yabancı banka yasağı ve ekonomi yönetiminin büyük açmazı
18.05.2020
Bitcoin itirafları: Neden aldım, paramı nasıl katladım?
16.05.2020
Dolar 7 liranın altına nasıl indi?
12.05.2020
Deniz bitti mi? Erdoğan’ın ekonomide 7 seçeneği
8.05.2020
Türkiye Koronavirüs salgınına karşı ne kadar
5.05.2020
Ankara’yla Washington arasında Swap pazarlığı: Perde arkasında neler oluyor?
1.05.2020
Merkez Bankası Başkanı ne dedi, ne demek istedi? Basın toplantısının Türkçe meali...
29.04.2020
İthalatı yavaşlatan kırmızı hat kararının nedeni döviz sıkışıklığı mı?
28.04.2020
ABD ile Swap'tan haber yok, IMF ihtimal dışı, öyleyse tek çare…
21.04.2020
Türkiye ekonomisinden dünyayı korkutan 10 grafik
19.04.2020
BDDK’nın Aktif Rasyosu kararı: İktidar bir taşla 3 kuş peşinde
13.04.2020
Adını koyalım: Amerika’dan dolar istedik ve S-400 veya başka, bunun bir bedeli var
12.04.2020
Merkez Bankası’nın rezervlerindeki erime: IMF bu sefer kaçınılmaz mı?
8.04.2020
Hükûmetin paketine iki çift laf edemeyen TOBB, yiğitliği bankalara vurarak yapıyor
6.04.2020
Koronavirüs’le batan şirketler kurtarılmalı mı?
4.04.2020
20 yaş altı çalışanların boşluğunu kim dolduracak?
2.04.2020
İşsizlik Fonu’yla ilgili bilmek istemeyeceğiniz 5 şey
31.03.2020
Ekonomiye de bilim kurulu, hemen şimdi
29.03.2020
DİSK de TÜSİAD da ekonomistler de aynı şeyi söylüyor: Bu paket yetersiz, radikal önlem lazım
26.03.2020
Bankacılar ve Koronavirüs:
24.03.2020
"Virüs tersanelere-fabrikalara gelirse katliam olur"
21.03.2020
Zorunlu ücretsiz izin uygulaması patladı; çare İşsizlik Fonu ama orada da para yok!
18.03.2020
Bu koşullarda faiz indirimi yapmak, vatandaşa "bankadaki paranı dövize çevir" demek!
16.03.2020
Neden SİHA’mız var ama Koronavirüs aşısı geliştirecek bilim kuruluşumuz yok?
13.03.2020
7 soruda petrol, altın ve dolardaki depremi anlama kılavuzu
9.03.2020
Milli Piyango kulisi: Tutturma olasılığı düşürülecek; Demsa kulisi: St.Regis satışta
6.03.2020
TOBB ve TÜSİAD’ın İdlib harekatına destek verirken söylemeyi unuttuğu...
3.03.2020
Dünyada petrol fiyatı yüzde 25 düştü; Türkiye’de neden düşmüyor?
1.03.2020
2019 büyümesi: Ekonomi uçurumdan nasıl döndü? Döndü mü?
27.02.2020
Diktatör özentisinin para birimi nasıl çöktü?
25.02.2020
Doların bütün dünyada yükselmesinin 3 sebebi
20.02.2020
Altını sadece Korona değil ABD seçimi ve eksi faiz de yükseltiyor
17.02.2020
Yabancı yatırımcı Türkiye'den neden kaçıyor?
14.02.2020
Yoksa gayrimenkul bir daha iflah olmayacak mı? Japonya örneği ne diyor?
12.02.2020
Demirören pazar payı azalan Total’i OYAK’a nasıl daha pahalıya sattı?
9.02.2020
Dolar neden 6 lirayı geçti, kamu bankalarının müdahalesi neden kâr etmedi?
6.02.2020
Ortalama bir aile ömür boyu kazancının dörtte birini devlete veriyor, ne alıyor?
4.02.2020
Anadolu Grubu'nun McDonalds'ı satışı: Komplo teorileri ve gerçekler
1.02.2020
Murat Ülker yönetim kurulu başkanlığını neden devretti?
30.01.2020
Bankalara ceza: Bakanlık bu kez haklı, derdim, eğer kamu bankalarına da kesilse!
28.01.2020
Kenevir ihraç edecek, güvenli bölgeye 2 milyon göçmen yerleştirecektik...
26.01.2020
Borsaya bakıp krizin bittiğini sananları uyarayım, günah benden gitsin
21.01.2020
Ülker kurtuldu mu?
18.01.2020
İnşaatçılığa soyunan Sildavyalı sanayicinin ibretlik öyküsü
14.01.2020
Zorlu Center’dan metrekaresi 18 bin dolara ev alanlar şimdi ne düşünüyor?
10.01.2020
Peynir ekmek gibi Volkswagen satılan ülke eşekten nasıl düştü?
3.01.2020
Türkiye’nin müthiş rekabet silahı: Çin seviyesinde asgari ücret
31.12.2019
Turkcell 'en beğenilenler' listesinin zirvesinden nasıl düştü?
28.12.2019
50 milyar dolarlık 10 çılgın proje Türkiye’yi arpa boyu yol götürdü
24.12.2019
"Kredi teklifi ücreti" ve bankaların ücret-komisyon soygunu
21.12.2019
Simit Sarayı’na en çok kredi veren banka ve patronun Londra’daki yeni işi
17.12.2019
Simit Sarayı, Doğa Koleji, Temsa… Neler oluyor?
13.12.2019
Merkez Bankası’nın faiz indirimi gerekçesine inanan var mı?
10.12.2019
Doğa Koleji olayı: AKP ve özel okullar el ele fırsat eşitliğini nasıl bozdu?
6.12.2019
Ey patron, ey CEO, kendine bir sor, Erdoğan’dan farklı mısın?
3.12.2019
İmamoğlu’na kredi yasağı ve sıradaki kriz
29.11.2019
Türkiye elektrikli araçların, yapay zekanın neresinde? Aslında hiçbir yerinde
25.11.2019
TL’nin düşüşüyle AKP oylarının düşüşü arasındaki ilişki
22.11.2019
“Kriz bitiyor” diyen Garanti BBVA rüya mı görüyor?
19.11.2019
Muhalefet, şehir hastaneleri ve Telekom’u kamulaştırmaya hazırlanmalı
15.11.2019
Bütçe açığındaki önlenemeyen artış ve bürokratların kutsal mabadı
12.11.2019
Türkiye’den neden Samsung çıkmadı, çıkmayacak?
7.11.2019
KHK’yla üniversiteden kovulan rüzgâr santrali bekçisinin hikâyesi
4.11.2019
Türkiye ekonomisini batıran 100 günahın ilk 10 tanesi
1.11.2019
Şili’de 1 milyon kişiyi sokağa döken şey: Vahşi özelleştirme
29.10.2019
Son veriler ışığında: İnşaat ve emlak komadan çıktı mı?
24.10.2019
Lübnan nasıl battı?
22.10.2019
5 grafikte Türkiye ekonomisinin 5 zayıf noktası
17.10.2019
Olmayacak duaya amin: Güvenli bölgeye 1 milyon Suriyeli yerleştirmek
14.10.2019
Türkiye’nin silah ithalatı: Ambargolar ne kadar etkili olur?
7.10.2019
Resmi enflasyona inanmamak için 10 neden
3.10.2019
Güvenli bölgeye harcanacak 26.4 milyar dolardan önemli olan konu
30.09.2019
Hafta başlarken ekonomiyle ilgili bilmeniz gereken 5 şey
25.09.2019
IMF ne dedi, ne diyemedi, Erdoğan’ı nasıl eleştirdi?
16.09.2019
Devlet hayvan hastaneleri kurulmalı!
12.09.2019
Herkesin küfrettiği kızın öyküsü (veya yeni işçi sınıfı üzerine)
9.09.2019
TL, dolar ve Euro'nun kaderini belirleyecek 3 toplantı
6.09.2019
Kriz biterse öfkeli seçmen AKP'ye geri döner mi?
2.09.2019
Konut fiyatlarında dibi gördük mü? Yoksa düşüş sürer mi?
31.08.2019
İşlem ücretlerine fahiş zam yapan bankalar hangileri?
29.08.2019
Hayrola savaş mı çıktı, altın fiyatları neden yükseliyor?
26.08.2019
E hani düşecekti, dolar yine neden yükseliyor?
20.08.2019
Fikri takip: OYAK’ın İngiltere’deki 1 milyar dolarlık yatırımının kaynağı ne?
13.08.2019
Kriz raporu: Bankalar hasarlı, Koç idare ediyor, BİM mutlu
8.08.2019
Sayın Erdoğan, şehir hastaneleri ve otoyollarda yanıldınız, gelin vazgeçin
5.08.2019
Bir banka genel müdürünün sırları
30.07.2019
Doğu Avrupa ülkeleri Türkiye’yi sollayıp nasıl geçti?
26.07.2019
Erdoğan’ın planı: Faiz inerse enflasyon iner, AKP seçmeni eve döner
15.07.2019
Ali Babacan’ın krizdeki payı ne?
11.07.2019
Doların kaderini belirleyecek 3 tarih: Bugün, 25 Temmuz, 31 Temmuz
2.07.2019
AKP’nin ekonomideki son günahı: Bütçe açığı
28.06.2019
Erdoğan, İstanbul’a aktarılan parayı kesebilir mi?
24.06.2019
Türkiye'nin ve ekonominin gündemi artık erken seçim
20.06.2019
Minare kılıfa girmiyor: Sebze-meyvede zararlı kimyasal gerçeği
17.06.2019
Rusya’nın zararlı diye reddettiği ürünleri kim yiyor?
14.06.2019
AKP-burjuvazi ilişkisi: Yoksa Marx yanıldı mı?
10.06.2019
Türkiye'nin batacağı, Güney Afrika'nın çıkacağı iddiası nasıl para kazandırdı?
8.06.2019
Türkiye’den umudu kesmemek için 10 neden
3.06.2019
Asıl meseleye gelelim: 5 yıl sonra mesleğiniz para edecek mi? (2)
27.05.2019
TOBB, İSO, İTO üyelerinin işleri tıkırında! (Olmasa söylemezler miydi?)
24.05.2019
Herkes sermaye kontrollerinden söz ediyor, yoksa?..
21.05.2019
Buraya nasıl geldik: AKP’nin ekonomideki 20 hatası
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Emlak8



Emlak8

Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive