Barış Soydan

T24



Bookmark and Share

TÜİK’in şapkasından çıkan son tavşan: Halkın ekonomiye duyduğu güven bir ayda nasıl patladı?


26.09.2020 - Bu Yazı 139 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 "Merkez Bankası'nı görevden aldık, çünkü laf dinlemiyor adam. Yeni arkadaşımıza 'faizi düşüreceğiz' dedik."

Erdoğan, Merkez Bankası eski Başkanı Murat Çetinkaya'nın bundan bir yıl önce, 2019 temmuzunda görevden alınmasının sebebini böyle açıklamıştı.

Yeni Başkan Murat Uysal gerçekten de gelir gelmez faizi indirmeye başladı. Ne de olsa iktidarın ekonomi teorisine göre enflasyon böyle düşecek, piyasalar böyle canlanacaktı...

Dile kolay, Merkez Bankası bir yılda faizi tam 15.75 puan indirerek, yüzde 24'ten yüzde 8.25'e çekti. Enflasyon düştü mü? Maalesef. Ekonomi canladı mı peki? Kamu bankalarının dağıttığı düşük faizli konut, otomobil, ihtiyaç kredileriyle bir ara canlanır gibi oldu. Ama halk düşük faizli kredilere akın edince önce ithalat, sonra (ona bağlı olarak) cari açık, sonra da (yine ona bağlı olarak) dolar patladı. Ve Merkez Bankası dün U dönüşü yaparak faizi tekrar artırmak zorunda kaldı.

Merkez Bankası'nın sürpriz faiz kararını dün T24 yayınında CHP Milletvekili Aykut Erdoğdu ve İyi Parti yöneticisi Prof. Dr. Ümit Özlale ile değerlendirdik. Erdoğdu'nun dediği gibi ne dolar burada kalır, ne faiz. Bu pilav daha çok su kaldırır. Bu konuya yakında geri dönmek üzere haftanın bir başka sürprizine geçelim.

* * * 

Bu hafta başında ekonomide garip bir şey yaşandı. Halkın gelecekten ne kadar umutlu olduğunu gösteren teknik adıyla "Tüketici Güven Endeksi", eylül ayında esrarengiz bir şekilde 20 puandan fazla sıçrayarak 59.6'dan 82'ye yükseldi.

Tüketici Güven Endeksi, halkın iyimser mi, kötümser mi olduğunu gösteriyor. Bu nedenle "öncü gösterge" olarak değerlendiriliyor. Tüketici Güven Endeksi'ne bakarak tüketicinin yakın zamanda para harcayıp harcamayacağını, ona bağlı olarak piyasanın canlanıp canlanmayacağını öngörmek mümkün.

Tüketici Güven Endeksi 0-200 aralığında değerlendiriliyor. 100'den büyükse, tüketicinin iyimser olduğuna, 100'ün altındaysa kötümser olduğuna işaret ediyor.

Eylülde 20 puan sıçramış olmasına rağmen tüketici güveni hâlâ 100'ün altında. Yani tüketici hâlâ kötümser. Ama yine de 20 puanlık sıçrama çok dikkat çekici. Bir anlamda koşar adım iyiye gidişin işareti. Nitekim Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, artışla ilgili, "Ekonomimiz üçüncü çeyrek için güçlü bir yükseliş mesajı verdi. Yılı tahminlerden iyi bir noktada tamamlayacağız inşallah" dedi.

Tüketici güveni bir ayda nasıl 20 puan birden arttı? Cevap: El çabukluğu marifetle. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tüketici güven endeksinin hesaplama yöntemini değiştirdi ve "Gelecek 12 aya ait işsiz sayısı beklentisi" ile "Gelecek 12 aya ait tasarruf etme ihtimali"ni endeksten çıkardı. Yerine "Gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi" ile "Geçen 12 aylık döneme göre mevcut dönemde hanenin maddi durumu"nu koydu. İşsizlik çıkarılınca endeks bir ayda 20 puan artıverdi!

TÜİK bu değişikliği neden yaptı? "Belli değil mi canım?" diyeceksiniz. Bence de belli ama TÜİK'in kendince bir gerekçesi var: Avrupa Birliği'nin tüketici güvenini hesaplama yöntemini iki yıl önce değiştirmesi.

TÜİK'in gerekçe olarak gösterdiği AB'nin iki yıl önceki kararını inceledim. Detaylı bir rapor… Özetle, eski endeks İtalya'da fena sonuç vermiyormuş ama Almanya, İspanya, Fransa ve Polonya'daki performansı zayıfmış. Ayrıca işsizlikle ilgili beklentilerin Almanya, Hollanda gibi ülkelerde tüketim harcamalarıyla ilişkisinin zayıf olduğu bulunmuş.

Almanya'da işsizlikle tüketim harcamaları arasındaki ilişkinin zayıf olması Türkiye'de de zayıf olacağı anlamına mı geliyor? İnceleyelim. Almanya'da işsiz kalmak, beş parasız kalmak anlamına gelmiyor. Çünkü Almanya'da işsizlik maaşı almak kolay. Ve bu maaşla karın doyurmak mümkün! İşsizlikle tüketim harcamaları arasındaki ilişki bu nedenle zayıf!

Türkiye'de ise işsizlik maaşı almanın koşulları şöyle:

- İşten ayrılmadan önceki son 4 ay SGK'li çalışmak.

- İşten ayrılmadan önceki üç yıl içinde 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak; yani SGK'li çalışmak.

İnsanların yaklaşık yüzde 30'unun kayıt dışı çalıştığı memleketimizde kaç kişi işsizlik maaşı alıyordur sizce?

Bu yılın ilk 7 ayında işsizlik ödeneği almak için 1 milyon 66 bin 303 kişi İŞKUR'a başvurmuş. Bunlar SGK'lı çalışan şanslı işçiler. Kayıtdışı çalışanlar herhalde işsizlik ödeneğine başvurmaz.

Ama onların bile sadece 366 bin 974'ü işsizlik maaşı almaya hak kazanmış.

Türkiye'de kaç işsiz var? Geniş tanımlı işsizliği temel alırsak 30 milyondan fazla. Kaç kişi işsizlik maaşı alıyor? 367 bin.

Hem Almanya ve Türkiye'deki işsizlik maaşları bir mi? Almanya işsiz vatandaşlarına asgari ücretin yüzde 67'si kadar, yani yaklaşık 8 bin TL maaş veriyor. Türkiye? En fazla, brüt asgari ücretin yüzde 80'i kadar.

Hâl böyleyken Türkiye'yi Almanya'yla bir tutmak, tüketici güveninde aynı kıstasları kullanmak, işsizlikle tüketim harcamaları arasında korelasyon (bağ) bulunmadığını söylemek mümkün mü? Hayır, değil. Nitekim iktisatçılar Tuğrul Gürgür ve Zübeyir Kılınç'ın "Tüketici Güvenini Etkileyen Faktörler Neler?" başlıklı araştırması, Türkiye'de tüketici güveninin kısa vadede döviz kuru ve enflasyondan etkilendiğini, uzun vadede ise bu iki değişkene ek olarak tüketici kredileri faiz oranı ve işsizlik oranının da etkilediğini ortaya koyuyor...

* * * 

İşsizlikle tüketici harcamaları arasında ilişki olmadığı iddiasıyla tüketici güven endeksinin hesaplama yönteminin değiştirilmesi, TÜİK'in şapkasından çıkan son tavşan olarak tarihe geçti.

Ne ilk tavşan, ne de korkarım son tavşan…

.

Facebook Yorumları

Emlak8
22.10.2020
Kredi yapılandırma ve konkordato haberlerindeki artış sürpriz mi?
19.10.2020
İşçi sınıfı Trump'ı ve Erdoğan'ı desteklemeye devam edecek mi?
12.10.2020
İçinde S-400'ler, Maraş, Libya, Biden ve yaptırımlar geçen sansürsüz bir dolar yazısı
9.10.2020
Türk Telekom'un iletişim fakültesi mezunu CEO'su ve internet altyapısının hâli
6.10.2020
1 milyon yazılımcı yetiştirecektik, ne oldu ona? Ve kafama takılan diğer sorular...
2.10.2020
İnan Kıraç'ın holdingi, Borajet’in müflis patronuna mı satıldı?
29.09.2020
İzmir - İstanbul otoyolu, köprüler, şehir hastaneleri devletleştirilmeli mi?
26.09.2020
TÜİK’in şapkasından çıkan son tavşan: Halkın ekonomiye duyduğu güven bir ayda nasıl patladı?
21.09.2020
CHP ekonomide ne yapar? İyi Parti, HDP, DEVA, Gelecek Partisi, Sol Parti ne yapar?
20.09.2020
Rotschild'ler mi, Illuminati mi, Tapınak Şövalyeleri mi? Dolar neden yükseliyor?
14.09.2020
Ferit Şahenk’in borçları ne oldu?
11.09.2020
Artık net: Ekonomideki sorunun kaynağı; başkanlık sistemi
8.09.2020
Savaş çıkar mı, gümrük birliği askıya alınır mı?
3.09.2020
Türkiye Cumhuriyeti devletine dinmek bilmeyen kalp kırıklığım üzerine
31.08.2020
TÜİK ve Sağlık Bakanlığı verileri; "Şarkta yalan, ayıp değildir"
27.08.2020
Cari açık doğalgazla kapanır mı, yoksa Bakan Albayrak yanılıyor mu?
25.08.2020
25 bin dolar gelirli zengin Türkiye: Doğal gazla değil, inşaatla değil, AKP'yle değil
17.08.2020
Ekonomide tek çıkış yolu erken seçim
15.08.2020
Merkez Bankası hangi önlemleri aldı, bundan sonra ne olabilir?
6.08.2020
Dolar 7.03: Perşembenin gelişi çarşambadan…
3.08.2020
Böyle giderse ekonomi yine duvara çarpacak
29.07.2020
Kendi dolar tahminini kendin yap: Dolar neden yükseliyor, daha ne kadar yükselir?
27.07.2020
Bir şehir efsanesi: Enflasyon konut kredisi taksitlerini kuşa çevirecek
23.07.2020
CHP’li Toprak haklı mı, konut satışları hormonlu mu? Markalı konut neden satılmıyor?
21.07.2020
Kredi borçları silinir mi? AKP’nin olası 10 seçim yatırımı
14.07.2020
Zengin olma umuduyla borsaya koşan 360 bin vatandaşa açık mektup
11.07.2020
Konuta yatırım yapmak mı?: Son 10 yılda altın konutu üçe, dolar ikiye katladı
7.07.2020
"Faiz düşünce enflasyon da düşer" demiştiniz, tersi oldu Sayın Erdoğan
2.07.2020
Bir balon daha var: Resim piyasasındaki balonun patlama hikâyesi
30.06.2020
Dikkat balon var: İkinci el otomobil fiyatı 0 kilometreyi nasıl geçti?
26.06.2020
"Restoran-kafe destek kredisi" gerçeği: Bir avuç büyük tesisten başkası alamıyor
22.06.2020
Turkcell’in Varlık Fonu'na devriyle ilgili cevapsız 25 soru
21.06.2020
Bir LGS’li babasının izlenimleri: Matematik zor, fen kolay, sınav sistemi her zamanki gibi saçmaydı
18.06.2020
Yabancı yatırımcıyı suya götürüp susuz getirme hikâyesi: Özel sektörün kurduğu Turkcell devletin eline nasıl geçti?
16.06.2020
Türkiye’yi 50 yıl sağ değil sol yönetse daha zengin bir ülke olur muyduk?
8.06.2020
Anketler "AK Parti yüzde 30’un altında" diyor, ekonomi ne diyor?
5.06.2020
Mayıs enflasyonunda Merkez Bankası’nın görmezden geldiği; JP Morgan’ın ise gözümüze soktuğu...
3.06.2020
Peak, Arçelik’ten, Tofaş’tan pahalıya gitti ama 1.8 milyar doların sadece 658 milyon doları Türkiye’ye gelebilir
2.06.2020
Cem Yılmaz’ın satılamayan villası ve bir magazin haberinde ekonominin yakın tarihi
30.05.2020
Ekonomik büyüme verisinden 5 kritik detay: Devletin tüketim harcamalarındaki rekor artış ve...
30.05.2020
Babacanlı yılların bilançosu: Ekonomide ne yaptı, ne yapamadı?
26.05.2020
AKP ekonomide de ulusalcıların dediğine geldi
24.05.2020
Altına bir gün valör, bankalara ek Swap limiti... Neler oluyor?
22.05.2020
Swap, esnetilen yabancı banka yasağı ve ekonomi yönetiminin büyük açmazı
18.05.2020
Bitcoin itirafları: Neden aldım, paramı nasıl katladım?
16.05.2020
Dolar 7 liranın altına nasıl indi?
12.05.2020
Deniz bitti mi? Erdoğan’ın ekonomide 7 seçeneği
8.05.2020
Türkiye Koronavirüs salgınına karşı ne kadar
5.05.2020
Ankara’yla Washington arasında Swap pazarlığı: Perde arkasında neler oluyor?
1.05.2020
Merkez Bankası Başkanı ne dedi, ne demek istedi? Basın toplantısının Türkçe meali...
29.04.2020
İthalatı yavaşlatan kırmızı hat kararının nedeni döviz sıkışıklığı mı?
28.04.2020
ABD ile Swap'tan haber yok, IMF ihtimal dışı, öyleyse tek çare…
21.04.2020
Türkiye ekonomisinden dünyayı korkutan 10 grafik
19.04.2020
BDDK’nın Aktif Rasyosu kararı: İktidar bir taşla 3 kuş peşinde
13.04.2020
Adını koyalım: Amerika’dan dolar istedik ve S-400 veya başka, bunun bir bedeli var
12.04.2020
Merkez Bankası’nın rezervlerindeki erime: IMF bu sefer kaçınılmaz mı?
8.04.2020
Hükûmetin paketine iki çift laf edemeyen TOBB, yiğitliği bankalara vurarak yapıyor
6.04.2020
Koronavirüs’le batan şirketler kurtarılmalı mı?
4.04.2020
20 yaş altı çalışanların boşluğunu kim dolduracak?
2.04.2020
İşsizlik Fonu’yla ilgili bilmek istemeyeceğiniz 5 şey
31.03.2020
Ekonomiye de bilim kurulu, hemen şimdi
29.03.2020
DİSK de TÜSİAD da ekonomistler de aynı şeyi söylüyor: Bu paket yetersiz, radikal önlem lazım
26.03.2020
Bankacılar ve Koronavirüs:
24.03.2020
"Virüs tersanelere-fabrikalara gelirse katliam olur"
21.03.2020
Zorunlu ücretsiz izin uygulaması patladı; çare İşsizlik Fonu ama orada da para yok!
18.03.2020
Bu koşullarda faiz indirimi yapmak, vatandaşa "bankadaki paranı dövize çevir" demek!
16.03.2020
Neden SİHA’mız var ama Koronavirüs aşısı geliştirecek bilim kuruluşumuz yok?
13.03.2020
7 soruda petrol, altın ve dolardaki depremi anlama kılavuzu
9.03.2020
Milli Piyango kulisi: Tutturma olasılığı düşürülecek; Demsa kulisi: St.Regis satışta
6.03.2020
TOBB ve TÜSİAD’ın İdlib harekatına destek verirken söylemeyi unuttuğu...
3.03.2020
Dünyada petrol fiyatı yüzde 25 düştü; Türkiye’de neden düşmüyor?
1.03.2020
2019 büyümesi: Ekonomi uçurumdan nasıl döndü? Döndü mü?
27.02.2020
Diktatör özentisinin para birimi nasıl çöktü?
25.02.2020
Doların bütün dünyada yükselmesinin 3 sebebi
20.02.2020
Altını sadece Korona değil ABD seçimi ve eksi faiz de yükseltiyor
17.02.2020
Yabancı yatırımcı Türkiye'den neden kaçıyor?
14.02.2020
Yoksa gayrimenkul bir daha iflah olmayacak mı? Japonya örneği ne diyor?
12.02.2020
Demirören pazar payı azalan Total’i OYAK’a nasıl daha pahalıya sattı?
9.02.2020
Dolar neden 6 lirayı geçti, kamu bankalarının müdahalesi neden kâr etmedi?
6.02.2020
Ortalama bir aile ömür boyu kazancının dörtte birini devlete veriyor, ne alıyor?
4.02.2020
Anadolu Grubu'nun McDonalds'ı satışı: Komplo teorileri ve gerçekler
1.02.2020
Murat Ülker yönetim kurulu başkanlığını neden devretti?
30.01.2020
Bankalara ceza: Bakanlık bu kez haklı, derdim, eğer kamu bankalarına da kesilse!
28.01.2020
Kenevir ihraç edecek, güvenli bölgeye 2 milyon göçmen yerleştirecektik...
26.01.2020
Borsaya bakıp krizin bittiğini sananları uyarayım, günah benden gitsin
21.01.2020
Ülker kurtuldu mu?
18.01.2020
İnşaatçılığa soyunan Sildavyalı sanayicinin ibretlik öyküsü
14.01.2020
Zorlu Center’dan metrekaresi 18 bin dolara ev alanlar şimdi ne düşünüyor?
10.01.2020
Peynir ekmek gibi Volkswagen satılan ülke eşekten nasıl düştü?
3.01.2020
Türkiye’nin müthiş rekabet silahı: Çin seviyesinde asgari ücret
31.12.2019
Turkcell 'en beğenilenler' listesinin zirvesinden nasıl düştü?
28.12.2019
50 milyar dolarlık 10 çılgın proje Türkiye’yi arpa boyu yol götürdü
24.12.2019
"Kredi teklifi ücreti" ve bankaların ücret-komisyon soygunu
21.12.2019
Simit Sarayı’na en çok kredi veren banka ve patronun Londra’daki yeni işi
17.12.2019
Simit Sarayı, Doğa Koleji, Temsa… Neler oluyor?
13.12.2019
Merkez Bankası’nın faiz indirimi gerekçesine inanan var mı?
10.12.2019
Doğa Koleji olayı: AKP ve özel okullar el ele fırsat eşitliğini nasıl bozdu?
6.12.2019
Ey patron, ey CEO, kendine bir sor, Erdoğan’dan farklı mısın?
3.12.2019
İmamoğlu’na kredi yasağı ve sıradaki kriz
29.11.2019
Türkiye elektrikli araçların, yapay zekanın neresinde? Aslında hiçbir yerinde
25.11.2019
TL’nin düşüşüyle AKP oylarının düşüşü arasındaki ilişki
22.11.2019
“Kriz bitiyor” diyen Garanti BBVA rüya mı görüyor?
19.11.2019
Muhalefet, şehir hastaneleri ve Telekom’u kamulaştırmaya hazırlanmalı
15.11.2019
Bütçe açığındaki önlenemeyen artış ve bürokratların kutsal mabadı
12.11.2019
Türkiye’den neden Samsung çıkmadı, çıkmayacak?
7.11.2019
KHK’yla üniversiteden kovulan rüzgâr santrali bekçisinin hikâyesi
4.11.2019
Türkiye ekonomisini batıran 100 günahın ilk 10 tanesi
1.11.2019
Şili’de 1 milyon kişiyi sokağa döken şey: Vahşi özelleştirme
29.10.2019
Son veriler ışığında: İnşaat ve emlak komadan çıktı mı?
24.10.2019
Lübnan nasıl battı?
22.10.2019
5 grafikte Türkiye ekonomisinin 5 zayıf noktası
17.10.2019
Olmayacak duaya amin: Güvenli bölgeye 1 milyon Suriyeli yerleştirmek
14.10.2019
Türkiye’nin silah ithalatı: Ambargolar ne kadar etkili olur?
7.10.2019
Resmi enflasyona inanmamak için 10 neden
3.10.2019
Güvenli bölgeye harcanacak 26.4 milyar dolardan önemli olan konu
30.09.2019
Hafta başlarken ekonomiyle ilgili bilmeniz gereken 5 şey
25.09.2019
IMF ne dedi, ne diyemedi, Erdoğan’ı nasıl eleştirdi?
16.09.2019
Devlet hayvan hastaneleri kurulmalı!
12.09.2019
Herkesin küfrettiği kızın öyküsü (veya yeni işçi sınıfı üzerine)
9.09.2019
TL, dolar ve Euro'nun kaderini belirleyecek 3 toplantı
6.09.2019
Kriz biterse öfkeli seçmen AKP'ye geri döner mi?
2.09.2019
Konut fiyatlarında dibi gördük mü? Yoksa düşüş sürer mi?
31.08.2019
İşlem ücretlerine fahiş zam yapan bankalar hangileri?
29.08.2019
Hayrola savaş mı çıktı, altın fiyatları neden yükseliyor?
26.08.2019
E hani düşecekti, dolar yine neden yükseliyor?
20.08.2019
Fikri takip: OYAK’ın İngiltere’deki 1 milyar dolarlık yatırımının kaynağı ne?
13.08.2019
Kriz raporu: Bankalar hasarlı, Koç idare ediyor, BİM mutlu
8.08.2019
Sayın Erdoğan, şehir hastaneleri ve otoyollarda yanıldınız, gelin vazgeçin
5.08.2019
Bir banka genel müdürünün sırları
30.07.2019
Doğu Avrupa ülkeleri Türkiye’yi sollayıp nasıl geçti?
26.07.2019
Erdoğan’ın planı: Faiz inerse enflasyon iner, AKP seçmeni eve döner
15.07.2019
Ali Babacan’ın krizdeki payı ne?
11.07.2019
Doların kaderini belirleyecek 3 tarih: Bugün, 25 Temmuz, 31 Temmuz
2.07.2019
AKP’nin ekonomideki son günahı: Bütçe açığı
28.06.2019
Erdoğan, İstanbul’a aktarılan parayı kesebilir mi?
24.06.2019
Türkiye'nin ve ekonominin gündemi artık erken seçim
20.06.2019
Minare kılıfa girmiyor: Sebze-meyvede zararlı kimyasal gerçeği
17.06.2019
Rusya’nın zararlı diye reddettiği ürünleri kim yiyor?
14.06.2019
AKP-burjuvazi ilişkisi: Yoksa Marx yanıldı mı?
10.06.2019
Türkiye'nin batacağı, Güney Afrika'nın çıkacağı iddiası nasıl para kazandırdı?
8.06.2019
Türkiye’den umudu kesmemek için 10 neden
3.06.2019
Asıl meseleye gelelim: 5 yıl sonra mesleğiniz para edecek mi? (2)
27.05.2019
TOBB, İSO, İTO üyelerinin işleri tıkırında! (Olmasa söylemezler miydi?)
24.05.2019
Herkes sermaye kontrollerinden söz ediyor, yoksa?..
21.05.2019
Buraya nasıl geldik: AKP’nin ekonomideki 20 hatası
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive