Taha Akyol



Bookmark and Share

Asıl mesele: Hukuk devleti


5.3.2019 - Bu Yazı 234 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 KARAR gazetesinin pazar günkü manşeti, Türkiye’de “asıl mesele”nin hukuk ve adalet sorunları olduğunu haber veriyordu. Uluslararası “Hukukun Üstünlüğü Endeksi”nde Türkiye’nin sırası 2013’te 68 iken, 2019’da 109’a inmişti!

Dünyada 20 büyük ekonomi içinde yer alan Türkiye’nin uluslararası “Hukukun Üstünlüğü Endeksi”nde 109’uncu sıraya inmesi fevkalade önemlidir.

Bugün söz konusu indeksin verilerini tekrarlayacak değilim; okurlarımız zaten görmüştür. Başka bir açıdan, özellikle de ekonomiyle hukuk ilişkileri arasından bakmak istiyorum.

Hukuk ve ekonomi

World Ekonomic Forum (WEF) dünyaca saygın bir kurumdur. Başında “Dördüncü Sanayi Devrimi” adlı kitabın yazarı ve ünlü Davos toplantılarının düzenleyicisi Klaus Schwab bulunuyor. Her yıl “Küresel Rekabet Edebilirlik Raporu”nu yayımlıyor.

Çağımızda ülkelerin istikrarlı ve verimli kalkınabilmesi için “rekabet gücü”nün önemini belirtmeye gerek bile yoktur: Eğitim, yatırım, ihracat, verimlilik, teknoloji falan diyoruz ya, hepsi birden “rekabet gücü”nü oluşturuyor.

Hukuk da son derece önemli bir faktördür.

WEF’in 2018 raporuna göre, dünyanın 20 büyük ekonomisinden biri olan Türk ekonomisi rekabet gücü sıralamasında dünyada 61’inci sıradadır.

Başarılı kalkınmanın en dikkat çekici örneği olan Güney Kore 15’inci sıradadır. Kore ve Japonya gibi Uzak Doğu modelinden esinlenen Müslüman ülkelerden Malezya 25, Endonezya 45, Tunus ise 87’nci sırada bulunuyor.

Türkiye’nin Tunus’la mukayesesi ufuk açıcı olacaktır. Tunus’ta Arap Baharı sürecinde İslamcılarla laikler 2014’te uzlaşarak birlikte anayasa yaptılar. Uzlaşma kültürü ve hukuk düşüncesi sağlamıştı bunu.

Türkiye ve Tunus

WEF’in verilerine göre, “alt yapı” sıralamasında Tunus 84, Türkiye çok daha yukarılarda 50’nci sıradadır.

Havayollarıyla seyahat yoğunluğunda Tunus 71’inci sırada iken, Türkiye bu bakımdan gelişmiş ülkeler düzeyindedir, dünyada 14’üncü sıradadır.

Karayollarında da benzer şekilde Türkiye çok ileride.

Bu tablo, Tunus’ta diktatörlük döneminde ekonominin geri kaldığını, Türkiye’de ise yılların birikimiyle ve elbette 2001-2011 arasında yoğun yabancı sermaye girişleriyle de hızlanan ekonomik büyümeyi, ileri düzeyde bir alt yapıyı yansıtıyor.

Böyle devam edebilir miyiz?

Yaşadığımız ekonomik krizin sebepleri bir tarafa, temel faktörleri görmek için madalyonun öbür tarafına bakmalıyız: Genel rekabet sıralamasında 87’nci sırada bulunan Tunus “kurumlar” sıralamasında 71’inci sıraya çıkıyor… Genel rekabet sıralamasında 61’inci sırada bulunan Türkiye ise “kurumlar” sıralamasında 71’inci sıraya iniyor!

Nedir “kurumlar” denilen kıstaslar?

Mesela “yargı bağımsızlığı”dır; Tunus 66’ıncı sıraya çıkarken, Türkiye 109’uncu sıraya inmiştir!

“Hukuki çerçevenin etkinliği” sıralamasında Tunus 53, Endonezya 50, Türkiye 109’uncu sıradadır.

Basın hürriyetinde Tunus 78, Endonezya 100, Türkiye 129’uncu sıradadır.

Kalkınmanın şartı artık hukuk

Türkiye birçok kurumsal veride, mesela “Bütçe şeffaflığı”nda ileri düzeylerdedir. Tarihimizin çeşitli dönemlerinde inşa ettiğimiz hukuki kurumsal yapılarla ve kalkınma politikalarıyla Türkiye belli bir düzeye ulaşmıştır.

Bunun ötesine geçmek için Türkiye’nin “hukuk devleti” kıstaslarında daha ileriye gitmesi zorunludur fakat rakamlarda görüldüğü üzere, geriye gidişler oldu: Yargı bağımsızlığı, basın özgürlüğü, sistemde denetim ve denge işlevinin azalması gibi.

Kendimiz “hukuk devleti” olduğumuzu bin defa, milyon defa söyleyebiliriz ama dünyaca referans kabul edilen Venedik Komisyonu, Hukukun Üstünlüğü Endeksi, WEF ve AB İlerleme Raporları gibi kaynaklar dünyada daha etkilidir; sermaye de bu raporlara bakar.

İş dünyası ve saygın ekonomistler hep “yapısal reformlar” diyorlar ya; bunların birinci maddesi hukuk sahasındadır; kuvvetler ayrılığı, yargı bağımsızlığı, basın hürriyeti, kurumların güvenirlirliği, Meclis denetimi gibi…

Darbeyle, FETÖ’yle mücadele, bu ilkler yükseltilerek de yapılabilirdi.

Hükümet haklı olarak sürekli yabancı sermaye çağrısı yapıyor. Gerek yatırımlar için gerek siyasi sorunlar için “Türkiye hukuk devletidir” diye vurguluyor.

Bu vurgular bile Türkiye’nin ulaştığı “orta gelir”in ötesine geçebilmesi için “hukuk devleti” ilkelerini gerçekleştirmenin zorunlu ihtiyaç haline geldiğini gösteriyor.

.

Facebook Yorumları

Kod8
14.06.2019
‘Cehennemin dibine’
12.06.2019
Mekke yerinde duruyor!
11.06.2019
Adaylar ekranda tartışacak
10.06.2019
Her şey oy için!
7.06.2019
Çağı anlamak
5.06.2019
YSK’ya güven sarsıldı
4.06.2019
Fatih, bilim ve Konstantinopol
3.06.2019
Dolar niye düştü?
31.05.2019
Yargı reformu ne var ne yok?
29.05.2019
Taha Akyol‘Tövbe istiğfar’
28.05.2019
Avrupa’da ters rüzgarlar
27.05.2019
Siyaset fikirleri eğip büküyor
24.05.2019
Delilsiz karar
22.05.2019
Otoriter kalkınma!
21.05.2019
Ziya Selçuk yeni eğitim modelini anlattı
19.05.2019
Taha Akyol19 Mayıs 1919
17.05.2019
Türkiye sıkışıyor
16.05.2019
Dindarlık ve hukuk
14.05.2019
14 Mayıs 1950, tarihin dersleri
12.05.2019
YSK’nın gerekçeli kararı
10.05.2019
‘Nerede hata yaptık?’
8.05.2019
YSK ne yaptı?
7.05.2019
Hukuk devletinde ‘seçilmişler’
6.05.2019
AYM neye karar verdi?
3.05.2019
Adalet Akademisi, evet ama...
1.05.2019
Sizden, bizden
30.04.2019
YSK ne yapar?
28.04.2019
AYM Başkanı ne diyor?
26.4.2019
Medya böyle giderse
24.4.2019
‘Belki Alman vatandaşı olurum’
23.4.2019
Vatansever olmak
21.4.2019
Dava ve devrim
20.4.2019
İptal edilir mi?
17.4.2019
Yanlış karar AİHM’den döner
16.4.2019
Demokrasi değilse ne?
14.4.2019
‘Yumuşak güç’
12.4.2019
Hukuk devletinde seçimler
10.4.2019
Manzara-i umumiye
9.4.2019
Hukukta seçimlerin iptali
7.4.2019
Savaş mı, seçim mi?
5.4.2019
Komplo mu hukuk mu?
3.4.2019
Sonuçlara itiraz
2.4.2019
Bundan sonrası daha önemli
31.3.2019
İslam’da yenilenme sorunu
30.3.2019
Bu seçimlerde partiler
27.3.2019
Hain kavramının hukuk karşılığı?
25.3.2019
İsrail uğruna!..
22.3.2019
Anzakların torunları
20.3.2019
Siyasette hurafeler çağı
19.3.2019
‘İslam Avrupa’yı istila ediyor’
18.3.2019
Haç-Hilal savaşı mı?
15.3.2019
Kutuplaşma dili
13.3.2019
‘Vatan tehlikede’
12.3.2019
Yargı Etik Bildirgesi
10.3.2019
Tarihten bir yaprak: Hakimler ve savcılar
6.3.2019
YÖK ne yapıyor?
5.3.2019
Asıl mesele: Hukuk devleti
3.3.2019
‘Özlenen geçmiş’
1.3.2019
Siyasette ‘hain’ söylemi
27.2.2019
İslamcı bir reformist
26.2.2019
İdam, din ve siyaset
24.2.2019
Bir çınar devrildi: Kemal Karpat
23.2.2019
Adalet kimden yana?
20.2.2019
Türkiye’nin bekası
19.2.2019
Despotların din reformu
17.2.2019
Lozan’a nasıl bakmalı?
15.2.2019
Medya nereye?
13.2.2019
‘Bizden’ olunca iyi mi olur?
12.2.2019
Zihnimizi farklı ışıklara açmak
11.2.2019
Bilimde İran’ın bile gerisindeyiz!
8.2.2019
Hüseyin’in trajedisi
6.2.2019
Türkiye nereden nereye?
5.2.2019
Bilmeden konuşmak, bilerek susmak
3.2.2019
Nüfusumuz 82 milyon
1.2.2019
Tanrı Trump’ı istemiş!
30.1.2019
Kodu mu oturtmak!
29.1.2019
Din ve siyaset
28.1.2019
Anayasa Mahkemesi ne yapıyor?
25.1.2019
Hasbihal
23.1.2019
Hukuk yolunda...
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Kod8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Kod8
Emlak8.Net