Barış Soydan

T24



Bookmark and Share

Koronavirüs’le batan şirketler kurtarılmalı mı?


6.04.2020 - Bu Yazı 41 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Koronavirüs tüketici harcamalarını bıçak gibi kesti. HSBC, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu OECD ülkelerinde salgının tüketici harcamaları üzerindeki etkisini şöyle tahmin ediyor:

Eğlence-kültür: % -80

Restoran ve oteller: % -90

Ulaştırma: % -60

Giyim-ayakkabı: % -50

Mobilya: % -50

Alkol-tütün: % -5

İletişim: % -5

Eğitim: % 0

Sağlık: % +10

Elektrik, su, doğalgaz: % + 15

Gıda-içecek: % + 50

Aslında rapora, analize gerek de yok, her şey ortada; turizm, perakende, havayolu taşımacılığı ve ulaştırma çökmüş durumda. Kepenkler kapandı, uçak seferleri durdu... Sorulması gereken kritik soru: Bu sektörlerdeki şirketler ne kadar ayakta kalabilir?

Bu sorunun yanıtı, ayakta durmak için ihtiyaç duyulan paranın büyüklüğüne ve şirketin sermaye yapısına bağlı. "Cephanesi" sağlam olanlar, yani yeterli ihtiyat akçesi bulunanlar cepten yiyerek bir süre dayanabilir. Bunlar çoğunlukla büyük, uluslararası şirketler... Sermayesi zayıf aile şirketlerinin işi ise çok zor.

Perakende sektörünü iyi tanıyan bir dostum, salgın Mayıs sonunda hafiflemez ve karantina bugünkü gibi devam ederse yerli markaların havlu atmaya başlayacağını düşünüyor. Yüzlerce mağazanın kirası, binlerce çalışanın maaşını aylarca ödeyebilecek sermaye derinliği pek azında var çünkü...

Koronavirüs’ün derinden etkilediği bir başka sektör, havacılık. Bu sektörde oyuncular perakendeden çok daha büyük. Ama onların üzerindeki baskı da perakendeden çok daha fazla: Uluslararası Havacılık Birliği (IATA), havayolu şirketlerinin Koronovirüs kayıpların boyutunu 2020 için 113 milyar dolar olarak hesaplıyor. Havayolu şirketlerinin perakende gibi kepenk kapatıp maliyetleri azaltması da zor, zira yerdeki uçakların bakımı milyarlarca dolar tutuyor. Bu şartlar altında pek çok havayolu şirketinin yılın ikinci çeyreğini çıkaramayacağı tahmin ediliyor. Özetle iflaslar kapıda.

Avrupa’nın en büyük özel havayolu şirketlerinden Virgin Atlantic, mali zorlukları kendi imkanlarıyla aşamayacağını belirterek devlet tarafından kurtarılmayı talep etti bile. Ünlü işadamı Richard Branson’ın büyük hissedarı olduğu Virgin, İngiltere’nin küresel ölçekteki en güçlü markalarından biri. İyi de "güçlü marka" olmak kurtarılmak için yeterli neden mi? İngiltere şu anda bunu tartışıyor. Muhalefet, Branson’ın cebinin derin olduğunu, devletin şirketi kurtarmakta acele etmeyip patronu elini cebe atmaya zorlaması gerektiğini söylüyor. Buna karşılık Virgin’in en büyük tedarikçileri arasında yer alan uçak motoru üreticisi Rolls-Royce ile Airbus, şirketin kurtarılması için lobi yapıyor. İngiltere’de muhafazakârlar iktidarda. Söylemde piyasa ve özelleştirme yanlısı olsalar da, Rolls-Royce ve Airbus’ın ricasını kırmayacaklarını tahmin etmek zor değil.

Virgin sadece başlangıç. Önümüzdeki günlerde hem dünyada hem de korkarım Türkiye’de pek çok şirketin devlet tarafından kurtarılmayı talep ettiğini göreceğiz. Aynı soru bizim önümüze de gelecek: Koronavirüs nedeniyle iflasın eşiğine gelen ve devletten yardım talep eden şirketler kurtarılmalı mı? Kurtarılacaksa hangileri? "Stratejik" konumda olanlar mı, binlerce çalışanı olanlar mı? Ve kurtarma operasyonu nasıl yapılmalı? Devlet tarafından şeffaf şekilde mi? Örtülü bir şekilde, kamu bankaları eliyle mi?

Zor sorular. Ama şimdiden üzerinde düşünmeye başlamakta yarar var.

Yıllarca "Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler" felsefesini savunanların zora düşünce devletten yardım istemesinde çelişkili bir yan olduğu açık. İnsanın "Bırakınız batsınlar" diyesi geliyor. Ama batmaya bırakılırlarsa, binlerce çalışan ve tedarikçiyi de peşlerinden sürükleyip ekonomide sistemik risk yaratabilirler. Hem unutmayalım ki, bunların birçoğu işler normale döndüğünde kendi yağlarında kavrulabilecek şirketler. Biraz ittirmeyle Koronavirüs salgınını atlatıp kamuya yük olmadan yola devam edebilirler.

Bununla birlikte kamu kaynaklarını bu şirketlere karşılıksız aktarmak, halkın cebinden para alıp büyük patronların cebine para koymak anlamına gelir. Bu kabul edilemez. Öyleyse ne yapmalı?

"Eğer büyük şirketleri kurtaracaksak bunun bazı koşulları olmalı", diyor İngiliz gazetesi The Guardian’ın yazarı Zoe Williams: Bu şirketler kimseyi işten çıkarmamalı, hisse senedi fiyatını yükseltmek için hisse geri alımı işlemi yapmamalı, temettü (kâr payı) dağıtımı uzun bir süre (3 yıl) boyunca yasaklanmalı ve yönetim kurulunda çalşanların (ya da sendikanın) temsilcilerine yer verilmeli

Demokrat Parti’den başkan adaylığı için mücadele eden (ama çekilen) Senatör Elizabeth Warren aynı talepleri Amerika için dile getiriyor.

Haklılar, kamu parası özel şirketleri kurtarmak için harcanacaksa bunun bir karşılığı olmalı. Bence, kurtarma karşılığında devlet bu şirketlerden hisse de almalı.

Neyse, belki salgın hafifler de, karantina önlemleri Haziran’a kalmadan kalkar ve kurtarma operasyonlarına gerek kalmaz.

Ama şu anki manzara hiç iç açıcı değil.

.

Facebook Yorumları

Emlak8
6.04.2020
Koronavirüs’le batan şirketler kurtarılmalı mı?
4.04.2020
20 yaş altı çalışanların boşluğunu kim dolduracak?
2.04.2020
İşsizlik Fonu’yla ilgili bilmek istemeyeceğiniz 5 şey
31.03.2020
Ekonomiye de bilim kurulu, hemen şimdi
29.03.2020
DİSK de TÜSİAD da ekonomistler de aynı şeyi söylüyor: Bu paket yetersiz, radikal önlem lazım
26.03.2020
Bankacılar ve Koronavirüs:
24.03.2020
"Virüs tersanelere-fabrikalara gelirse katliam olur"
21.03.2020
Zorunlu ücretsiz izin uygulaması patladı; çare İşsizlik Fonu ama orada da para yok!
18.03.2020
Bu koşullarda faiz indirimi yapmak, vatandaşa "bankadaki paranı dövize çevir" demek!
16.03.2020
Neden SİHA’mız var ama Koronavirüs aşısı geliştirecek bilim kuruluşumuz yok?
13.03.2020
7 soruda petrol, altın ve dolardaki depremi anlama kılavuzu
9.03.2020
Milli Piyango kulisi: Tutturma olasılığı düşürülecek; Demsa kulisi: St.Regis satışta
6.03.2020
TOBB ve TÜSİAD’ın İdlib harekatına destek verirken söylemeyi unuttuğu...
3.03.2020
Dünyada petrol fiyatı yüzde 25 düştü; Türkiye’de neden düşmüyor?
1.03.2020
2019 büyümesi: Ekonomi uçurumdan nasıl döndü? Döndü mü?
27.02.2020
Diktatör özentisinin para birimi nasıl çöktü?
25.02.2020
Doların bütün dünyada yükselmesinin 3 sebebi
20.02.2020
Altını sadece Korona değil ABD seçimi ve eksi faiz de yükseltiyor
17.02.2020
Yabancı yatırımcı Türkiye'den neden kaçıyor?
14.02.2020
Yoksa gayrimenkul bir daha iflah olmayacak mı? Japonya örneği ne diyor?
12.02.2020
Demirören pazar payı azalan Total’i OYAK’a nasıl daha pahalıya sattı?
9.02.2020
Dolar neden 6 lirayı geçti, kamu bankalarının müdahalesi neden kâr etmedi?
6.02.2020
Ortalama bir aile ömür boyu kazancının dörtte birini devlete veriyor, ne alıyor?
4.02.2020
Anadolu Grubu'nun McDonalds'ı satışı: Komplo teorileri ve gerçekler
1.02.2020
Murat Ülker yönetim kurulu başkanlığını neden devretti?
30.01.2020
Bankalara ceza: Bakanlık bu kez haklı, derdim, eğer kamu bankalarına da kesilse!
28.01.2020
Kenevir ihraç edecek, güvenli bölgeye 2 milyon göçmen yerleştirecektik...
26.01.2020
Borsaya bakıp krizin bittiğini sananları uyarayım, günah benden gitsin
21.01.2020
Ülker kurtuldu mu?
18.01.2020
İnşaatçılığa soyunan Sildavyalı sanayicinin ibretlik öyküsü
14.01.2020
Zorlu Center’dan metrekaresi 18 bin dolara ev alanlar şimdi ne düşünüyor?
10.01.2020
Peynir ekmek gibi Volkswagen satılan ülke eşekten nasıl düştü?
3.01.2020
Türkiye’nin müthiş rekabet silahı: Çin seviyesinde asgari ücret
31.12.2019
Turkcell 'en beğenilenler' listesinin zirvesinden nasıl düştü?
28.12.2019
50 milyar dolarlık 10 çılgın proje Türkiye’yi arpa boyu yol götürdü
24.12.2019
"Kredi teklifi ücreti" ve bankaların ücret-komisyon soygunu
21.12.2019
Simit Sarayı’na en çok kredi veren banka ve patronun Londra’daki yeni işi
17.12.2019
Simit Sarayı, Doğa Koleji, Temsa… Neler oluyor?
13.12.2019
Merkez Bankası’nın faiz indirimi gerekçesine inanan var mı?
10.12.2019
Doğa Koleji olayı: AKP ve özel okullar el ele fırsat eşitliğini nasıl bozdu?
6.12.2019
Ey patron, ey CEO, kendine bir sor, Erdoğan’dan farklı mısın?
3.12.2019
İmamoğlu’na kredi yasağı ve sıradaki kriz
29.11.2019
Türkiye elektrikli araçların, yapay zekanın neresinde? Aslında hiçbir yerinde
25.11.2019
TL’nin düşüşüyle AKP oylarının düşüşü arasındaki ilişki
22.11.2019
“Kriz bitiyor” diyen Garanti BBVA rüya mı görüyor?
19.11.2019
Muhalefet, şehir hastaneleri ve Telekom’u kamulaştırmaya hazırlanmalı
15.11.2019
Bütçe açığındaki önlenemeyen artış ve bürokratların kutsal mabadı
12.11.2019
Türkiye’den neden Samsung çıkmadı, çıkmayacak?
7.11.2019
KHK’yla üniversiteden kovulan rüzgâr santrali bekçisinin hikâyesi
4.11.2019
Türkiye ekonomisini batıran 100 günahın ilk 10 tanesi
1.11.2019
Şili’de 1 milyon kişiyi sokağa döken şey: Vahşi özelleştirme
29.10.2019
Son veriler ışığında: İnşaat ve emlak komadan çıktı mı?
24.10.2019
Lübnan nasıl battı?
22.10.2019
5 grafikte Türkiye ekonomisinin 5 zayıf noktası
17.10.2019
Olmayacak duaya amin: Güvenli bölgeye 1 milyon Suriyeli yerleştirmek
14.10.2019
Türkiye’nin silah ithalatı: Ambargolar ne kadar etkili olur?
7.10.2019
Resmi enflasyona inanmamak için 10 neden
3.10.2019
Güvenli bölgeye harcanacak 26.4 milyar dolardan önemli olan konu
30.09.2019
Hafta başlarken ekonomiyle ilgili bilmeniz gereken 5 şey
25.09.2019
IMF ne dedi, ne diyemedi, Erdoğan’ı nasıl eleştirdi?
16.09.2019
Devlet hayvan hastaneleri kurulmalı!
12.09.2019
Herkesin küfrettiği kızın öyküsü (veya yeni işçi sınıfı üzerine)
9.09.2019
TL, dolar ve Euro'nun kaderini belirleyecek 3 toplantı
6.09.2019
Kriz biterse öfkeli seçmen AKP'ye geri döner mi?
2.09.2019
Konut fiyatlarında dibi gördük mü? Yoksa düşüş sürer mi?
31.08.2019
İşlem ücretlerine fahiş zam yapan bankalar hangileri?
29.08.2019
Hayrola savaş mı çıktı, altın fiyatları neden yükseliyor?
26.08.2019
E hani düşecekti, dolar yine neden yükseliyor?
20.08.2019
Fikri takip: OYAK’ın İngiltere’deki 1 milyar dolarlık yatırımının kaynağı ne?
13.08.2019
Kriz raporu: Bankalar hasarlı, Koç idare ediyor, BİM mutlu
8.08.2019
Sayın Erdoğan, şehir hastaneleri ve otoyollarda yanıldınız, gelin vazgeçin
5.08.2019
Bir banka genel müdürünün sırları
30.07.2019
Doğu Avrupa ülkeleri Türkiye’yi sollayıp nasıl geçti?
26.07.2019
Erdoğan’ın planı: Faiz inerse enflasyon iner, AKP seçmeni eve döner
15.07.2019
Ali Babacan’ın krizdeki payı ne?
11.07.2019
Doların kaderini belirleyecek 3 tarih: Bugün, 25 Temmuz, 31 Temmuz
2.07.2019
AKP’nin ekonomideki son günahı: Bütçe açığı
28.06.2019
Erdoğan, İstanbul’a aktarılan parayı kesebilir mi?
24.06.2019
Türkiye'nin ve ekonominin gündemi artık erken seçim
20.06.2019
Minare kılıfa girmiyor: Sebze-meyvede zararlı kimyasal gerçeği
17.06.2019
Rusya’nın zararlı diye reddettiği ürünleri kim yiyor?
14.06.2019
AKP-burjuvazi ilişkisi: Yoksa Marx yanıldı mı?
10.06.2019
Türkiye'nin batacağı, Güney Afrika'nın çıkacağı iddiası nasıl para kazandırdı?
8.06.2019
Türkiye’den umudu kesmemek için 10 neden
3.06.2019
Asıl meseleye gelelim: 5 yıl sonra mesleğiniz para edecek mi? (2)
27.05.2019
TOBB, İSO, İTO üyelerinin işleri tıkırında! (Olmasa söylemezler miydi?)
24.05.2019
Herkes sermaye kontrollerinden söz ediyor, yoksa?..
21.05.2019
Buraya nasıl geldik: AKP’nin ekonomideki 20 hatası
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive