Barış Soydan

T24



Bookmark and Share

Ali Babacan’ın krizdeki payı ne?


15.07.2019 - Bu Yazı 759 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Geçtiğimiz cuma günü Yol TV’de katıldığım bir programda sorulan sorulardan biri Ali Babacan’ın ekonomik krizdeki payıyla ilgiliydi. Programcı, yaşamakta olduğumuz krizin kaynağının Ali Babacan döneminde uygulanan ekonomi politikalarında aranması gerektiğini savunanların bulunduğunu belirterek bu konuda ne düşündüğümü sordu.

Şaşırdım. Çünkü krizden Babacan’ın sorumlu tutulduğunu duymamıştım.

Ama mantıksız değil: Ali Babacan 13 yıl boyunca AKP’nin ekonomi politikalarını dizayn eden ve uygulayan isim değil miydi? Nitekim uluslararası medya geçen hafta AKP’den istifasını, “Ekonominin eski çarı partisinden ayrıldı" diye duyurdu. (Buradaki “çar” İngilizce bir deyim. Türkçeye imparator diye çevirmek daha doğru olur: “Ekonominin eski imparatoru partisinden ayrıldı.”) Gerçekten de Babacan 2002’den 28 Ağustos 2015’e kadar ekonominin “imparatoruydu”. AKP’nin ekonomi politikalarını uzun yıllar o şekillendirdi. Buradan yola çıkarak bugünkü krizde onun pay sahibi olduğunu ileri sürenler olabilir.

Ama bu doğru olur mu?

Programda söylediklerimi burada tekrarlayayım: Bugünkü krizin sorumlusunun Ali Babacan olduğunu söylemek bence haksızlık olur.

Babacan döneminde ekonomide her şeyin güllük gülistanlık olduğunu savunacak değilim. AKP’nin ilk döneminde uygulanan ekonomi politikalarında da büyük sorunlar vardı.

Ama bunu söylemek başka bir şey, ekonominin bugününden Babacan’ı sorumlu tutmak başka bir şey.

Ben Türkiye’yi krize Babacan dönemi politikalarının değil, o kabineden ayrıldıktan sonra uygulanan seçim ekonomisinin taşıdığı düşüncesindeyim. (Bu hafta T24’te Ümit Akçay ve Cüneyt Akman’la bu konuyu, yani krizin nedenlerini tartışacağız. Ümit Akçay benden farklı olarak krizin seçim ekonomisinden değil daha yapısal nedenlerden kaynaklandığını savunuyor. Cüneyt Akman’ın da farklı bir açısı var. T24’te bu hafta yayınlayacağımız videoyu kaçırmamanızı öneririm.)

Bugünkü kriz için Babacan’ı suçlayanlar sanırım şöyle düşünüyor: Ali Babacan döneminde Türkiye’ye yüz milyarlarca dolar küresel sermaye girdi. AKP o paraları verimli sektörlerde kullanmak yerine inşaata ve boş beleş tüketime akıttı. Eğer o kaynak doğru alanlarda kullanılmış olsaydı, Türkiye bugünkü krize girmezdi.

Doğru: Ali Babacan döneminde Türkiye’ye yüz milyarlarca dolar girdi.

İstanbul’un arabayla iki saatte gidilebilen ücra köşelerindeki daireler nasıl milyon dolar etiketle alıcı buldu sanıyorsunuz?

Mekanizma şöyleydi: Türk bankaları uluslararası piyasalardan çok ucuz maliyetle "toptan" aldığı parayı yurda getirip düşük faizle vatandaşa dağıttı. Vatandaş da büyük kentlerin çevresinde mantar gibi biten sitelerden daire almaya koştu.

Sadece inşaat değil, bu dönemde lüks otomobillerin satışlarında da patlama oldu. “Peynir ekmek gibi BMW satılan ülke eşekten nasıl düştü?” yazımda da anlatmaya çalıştığım gibi lüks otomobillerin kredi faizleri ucuzlayınca millet BMW kapısında kuyruğa girdi.

Bunda sadece ucuz krediler değil TL'nin dolar karşısında hormonlu biçimde değer kazanması da rol oynadı. Bir şeyin talebi artarsa değeri de artar. Sıcak paranın TL’ye talebi artınca Türk parasının değeri de arttı. Öyle bir an geldi ki, bir ara şaka maka insanlar, “1 TL=1 Dolar olur mu?”, diye sormaya başladı.

Yanlış: Ali Babacan paranın betona ve lüks tüketime akmasını önlemek için hiçbir şey yapmadı.

Babacan döneminde (Ve Ahmet Davutoğlu’nun başbakanlığında) inşaat çılgınlığının önüne geçmek için “Emlak rant vergisi” yasa tasarısı hazırlandı.

2013’te gündeme gelen rant vergisi yasası, gayrimenkullerin alım tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde elden çıkarılması halinde, yüksek oranlı değer artış vergisi ödenmesini öngörüyordu.

Vergi oranı çok yüksekti: Gayrimenkul fiyatının artması halinde, artışa konu değerin yüzde 45’i kamuya ödenecekti.

Orta Vadeli Program’da bu vergi şöyle gerekçelendirilmişti: "Gayrimenkul değer artışlarının yeterince vergilendirilmemesi, imar düzenlemeleri ve kamu hizmetleri yoluyla ciddi bir gayrimenkul rantı oluşması ve bundan kamunun yeterince pay alamaması, kaynaklarımızın önemli ölçüde üretken olmayan alanlara kaymasına neden olmaktadır. Bu durum, büyüme potansiyelinin artmasına bir kısıt oluşturmaktadır."

Bu doğru bir saptamaydı. AKP’nin ekonomi kurmayları inşaatın ekonominin başına bela oluşturmaya başladığını fark etmişti.

Ama yasa uygulamaya giremedi. Çünkü rant vergisi ile AKP’nin ekonomik modeli arasında uzlaşmaz bir çelişki vardı.

AKP’nin ekonomi modelinin merkezinde imar değişiklikleriyle kentlerde büyük rantlar yaratmak, oluşan rantı müteahhitlerle iktidar arasında paylaştırmak yatıyordu.

Yüksek oranlı rant vergisi bu modelin çöküşüne neden olurdu.

Nitekim iktidara yakın müteahhitler yasaya bayrak açtılar. Ali Ağaoğlu, "AK Parti'yi sandıkta yenemeyenler, ekonomiyi bozarak kurtulmak istiyor. Ekonomiyi durdurma çarkına su taşınıyor. Yapılan tüm düzenlemeler ekonomiyi baltalamak için yapılıyor. Bir yumurta satmamış adam kural koyuyor. Siyasilerimiz de bu tuzağa düşüyor. Ekonomiyi durdurma çarkına su taşıyorlar" diye isyan etti.

Rant vergisi hiçbir zaman uygulamaya girmedi. İddialara göre vergiye en başta Erdoğan karşı çıkmıştı.

Ali Babacan’ın tüketim patlamasının önüne geçmek için yaptıkları rant vergisinden ibaret değildi. Taksit yasağı ve sınırlamalarını da o getirdi.

O dönemde insanlar peynir ekmek gibi taksitle iPhone alıyordu. 2013 yılında, Babacan döneminde cep telefonu, akaryakıt ve gıdada taksitle satış yasağı getirildi. Beyaz eşya gibi pek çok ürüne de taksit sınırlaması kondu. Babacan bu önlemleri, cari açığı kontrol altına almaya çalıştıklarını söyleyerek savundu.

O görevden alındıktan sonra cari açık kontrolden çıkacak ve Türkiye’yi 2018/2019 Krizine sürükleyen süreç başlayacaktı.

Ali Babacan’ı geç kalmakla eleştirebiliriz, eleştirmeliyiz.

AKP daha en başta rant vergisini geçirip inşaata dayalı büyümenin önünü kesse, bugün bambaşka bir Türkiye olurdu. Bu açıdan tarihi bir fırsat kaçırıldı.

Ama 2015’te hâlâ köprüden önce son bir çıkış vardı. Babacan rant vergisi ve taksit yasaklarıyla (Ve bu arada krediyle konut alırken aranan peşinat şartını artırarak) o çıkışı kullanmaya çalıştı.

Tüketim ve inşaat çılgınlığının önü o gün kesilse Türkiye bugünkü krize girmeyecekti.

Sezarın hakkı sezara.

.

Facebook Yorumları

Emlak8
3.06.2020
Peak, Arçelik’ten, Tofaş’tan pahalıya gitti ama 1.8 milyar doların sadece 658 milyon doları Türkiye’ye gelebilir
2.06.2020
Cem Yılmaz’ın satılamayan villası ve bir magazin haberinde ekonominin yakın tarihi
30.05.2020
Ekonomik büyüme verisinden 5 kritik detay: Devletin tüketim harcamalarındaki rekor artış ve...
30.05.2020
Babacanlı yılların bilançosu: Ekonomide ne yaptı, ne yapamadı?
26.05.2020
AKP ekonomide de ulusalcıların dediğine geldi
24.05.2020
Altına bir gün valör, bankalara ek Swap limiti... Neler oluyor?
22.05.2020
Swap, esnetilen yabancı banka yasağı ve ekonomi yönetiminin büyük açmazı
18.05.2020
Bitcoin itirafları: Neden aldım, paramı nasıl katladım?
16.05.2020
Dolar 7 liranın altına nasıl indi?
12.05.2020
Deniz bitti mi? Erdoğan’ın ekonomide 7 seçeneği
8.05.2020
Türkiye Koronavirüs salgınına karşı ne kadar
5.05.2020
Ankara’yla Washington arasında Swap pazarlığı: Perde arkasında neler oluyor?
1.05.2020
Merkez Bankası Başkanı ne dedi, ne demek istedi? Basın toplantısının Türkçe meali...
29.04.2020
İthalatı yavaşlatan kırmızı hat kararının nedeni döviz sıkışıklığı mı?
28.04.2020
ABD ile Swap'tan haber yok, IMF ihtimal dışı, öyleyse tek çare…
21.04.2020
Türkiye ekonomisinden dünyayı korkutan 10 grafik
19.04.2020
BDDK’nın Aktif Rasyosu kararı: İktidar bir taşla 3 kuş peşinde
13.04.2020
Adını koyalım: Amerika’dan dolar istedik ve S-400 veya başka, bunun bir bedeli var
12.04.2020
Merkez Bankası’nın rezervlerindeki erime: IMF bu sefer kaçınılmaz mı?
8.04.2020
Hükûmetin paketine iki çift laf edemeyen TOBB, yiğitliği bankalara vurarak yapıyor
6.04.2020
Koronavirüs’le batan şirketler kurtarılmalı mı?
4.04.2020
20 yaş altı çalışanların boşluğunu kim dolduracak?
2.04.2020
İşsizlik Fonu’yla ilgili bilmek istemeyeceğiniz 5 şey
31.03.2020
Ekonomiye de bilim kurulu, hemen şimdi
29.03.2020
DİSK de TÜSİAD da ekonomistler de aynı şeyi söylüyor: Bu paket yetersiz, radikal önlem lazım
26.03.2020
Bankacılar ve Koronavirüs:
24.03.2020
"Virüs tersanelere-fabrikalara gelirse katliam olur"
21.03.2020
Zorunlu ücretsiz izin uygulaması patladı; çare İşsizlik Fonu ama orada da para yok!
18.03.2020
Bu koşullarda faiz indirimi yapmak, vatandaşa "bankadaki paranı dövize çevir" demek!
16.03.2020
Neden SİHA’mız var ama Koronavirüs aşısı geliştirecek bilim kuruluşumuz yok?
13.03.2020
7 soruda petrol, altın ve dolardaki depremi anlama kılavuzu
9.03.2020
Milli Piyango kulisi: Tutturma olasılığı düşürülecek; Demsa kulisi: St.Regis satışta
6.03.2020
TOBB ve TÜSİAD’ın İdlib harekatına destek verirken söylemeyi unuttuğu...
3.03.2020
Dünyada petrol fiyatı yüzde 25 düştü; Türkiye’de neden düşmüyor?
1.03.2020
2019 büyümesi: Ekonomi uçurumdan nasıl döndü? Döndü mü?
27.02.2020
Diktatör özentisinin para birimi nasıl çöktü?
25.02.2020
Doların bütün dünyada yükselmesinin 3 sebebi
20.02.2020
Altını sadece Korona değil ABD seçimi ve eksi faiz de yükseltiyor
17.02.2020
Yabancı yatırımcı Türkiye'den neden kaçıyor?
14.02.2020
Yoksa gayrimenkul bir daha iflah olmayacak mı? Japonya örneği ne diyor?
12.02.2020
Demirören pazar payı azalan Total’i OYAK’a nasıl daha pahalıya sattı?
9.02.2020
Dolar neden 6 lirayı geçti, kamu bankalarının müdahalesi neden kâr etmedi?
6.02.2020
Ortalama bir aile ömür boyu kazancının dörtte birini devlete veriyor, ne alıyor?
4.02.2020
Anadolu Grubu'nun McDonalds'ı satışı: Komplo teorileri ve gerçekler
1.02.2020
Murat Ülker yönetim kurulu başkanlığını neden devretti?
30.01.2020
Bankalara ceza: Bakanlık bu kez haklı, derdim, eğer kamu bankalarına da kesilse!
28.01.2020
Kenevir ihraç edecek, güvenli bölgeye 2 milyon göçmen yerleştirecektik...
26.01.2020
Borsaya bakıp krizin bittiğini sananları uyarayım, günah benden gitsin
21.01.2020
Ülker kurtuldu mu?
18.01.2020
İnşaatçılığa soyunan Sildavyalı sanayicinin ibretlik öyküsü
14.01.2020
Zorlu Center’dan metrekaresi 18 bin dolara ev alanlar şimdi ne düşünüyor?
10.01.2020
Peynir ekmek gibi Volkswagen satılan ülke eşekten nasıl düştü?
3.01.2020
Türkiye’nin müthiş rekabet silahı: Çin seviyesinde asgari ücret
31.12.2019
Turkcell 'en beğenilenler' listesinin zirvesinden nasıl düştü?
28.12.2019
50 milyar dolarlık 10 çılgın proje Türkiye’yi arpa boyu yol götürdü
24.12.2019
"Kredi teklifi ücreti" ve bankaların ücret-komisyon soygunu
21.12.2019
Simit Sarayı’na en çok kredi veren banka ve patronun Londra’daki yeni işi
17.12.2019
Simit Sarayı, Doğa Koleji, Temsa… Neler oluyor?
13.12.2019
Merkez Bankası’nın faiz indirimi gerekçesine inanan var mı?
10.12.2019
Doğa Koleji olayı: AKP ve özel okullar el ele fırsat eşitliğini nasıl bozdu?
6.12.2019
Ey patron, ey CEO, kendine bir sor, Erdoğan’dan farklı mısın?
3.12.2019
İmamoğlu’na kredi yasağı ve sıradaki kriz
29.11.2019
Türkiye elektrikli araçların, yapay zekanın neresinde? Aslında hiçbir yerinde
25.11.2019
TL’nin düşüşüyle AKP oylarının düşüşü arasındaki ilişki
22.11.2019
“Kriz bitiyor” diyen Garanti BBVA rüya mı görüyor?
19.11.2019
Muhalefet, şehir hastaneleri ve Telekom’u kamulaştırmaya hazırlanmalı
15.11.2019
Bütçe açığındaki önlenemeyen artış ve bürokratların kutsal mabadı
12.11.2019
Türkiye’den neden Samsung çıkmadı, çıkmayacak?
7.11.2019
KHK’yla üniversiteden kovulan rüzgâr santrali bekçisinin hikâyesi
4.11.2019
Türkiye ekonomisini batıran 100 günahın ilk 10 tanesi
1.11.2019
Şili’de 1 milyon kişiyi sokağa döken şey: Vahşi özelleştirme
29.10.2019
Son veriler ışığında: İnşaat ve emlak komadan çıktı mı?
24.10.2019
Lübnan nasıl battı?
22.10.2019
5 grafikte Türkiye ekonomisinin 5 zayıf noktası
17.10.2019
Olmayacak duaya amin: Güvenli bölgeye 1 milyon Suriyeli yerleştirmek
14.10.2019
Türkiye’nin silah ithalatı: Ambargolar ne kadar etkili olur?
7.10.2019
Resmi enflasyona inanmamak için 10 neden
3.10.2019
Güvenli bölgeye harcanacak 26.4 milyar dolardan önemli olan konu
30.09.2019
Hafta başlarken ekonomiyle ilgili bilmeniz gereken 5 şey
25.09.2019
IMF ne dedi, ne diyemedi, Erdoğan’ı nasıl eleştirdi?
16.09.2019
Devlet hayvan hastaneleri kurulmalı!
12.09.2019
Herkesin küfrettiği kızın öyküsü (veya yeni işçi sınıfı üzerine)
9.09.2019
TL, dolar ve Euro'nun kaderini belirleyecek 3 toplantı
6.09.2019
Kriz biterse öfkeli seçmen AKP'ye geri döner mi?
2.09.2019
Konut fiyatlarında dibi gördük mü? Yoksa düşüş sürer mi?
31.08.2019
İşlem ücretlerine fahiş zam yapan bankalar hangileri?
29.08.2019
Hayrola savaş mı çıktı, altın fiyatları neden yükseliyor?
26.08.2019
E hani düşecekti, dolar yine neden yükseliyor?
20.08.2019
Fikri takip: OYAK’ın İngiltere’deki 1 milyar dolarlık yatırımının kaynağı ne?
13.08.2019
Kriz raporu: Bankalar hasarlı, Koç idare ediyor, BİM mutlu
8.08.2019
Sayın Erdoğan, şehir hastaneleri ve otoyollarda yanıldınız, gelin vazgeçin
5.08.2019
Bir banka genel müdürünün sırları
30.07.2019
Doğu Avrupa ülkeleri Türkiye’yi sollayıp nasıl geçti?
26.07.2019
Erdoğan’ın planı: Faiz inerse enflasyon iner, AKP seçmeni eve döner
15.07.2019
Ali Babacan’ın krizdeki payı ne?
11.07.2019
Doların kaderini belirleyecek 3 tarih: Bugün, 25 Temmuz, 31 Temmuz
2.07.2019
AKP’nin ekonomideki son günahı: Bütçe açığı
28.06.2019
Erdoğan, İstanbul’a aktarılan parayı kesebilir mi?
24.06.2019
Türkiye'nin ve ekonominin gündemi artık erken seçim
20.06.2019
Minare kılıfa girmiyor: Sebze-meyvede zararlı kimyasal gerçeği
17.06.2019
Rusya’nın zararlı diye reddettiği ürünleri kim yiyor?
14.06.2019
AKP-burjuvazi ilişkisi: Yoksa Marx yanıldı mı?
10.06.2019
Türkiye'nin batacağı, Güney Afrika'nın çıkacağı iddiası nasıl para kazandırdı?
8.06.2019
Türkiye’den umudu kesmemek için 10 neden
3.06.2019
Asıl meseleye gelelim: 5 yıl sonra mesleğiniz para edecek mi? (2)
27.05.2019
TOBB, İSO, İTO üyelerinin işleri tıkırında! (Olmasa söylemezler miydi?)
24.05.2019
Herkes sermaye kontrollerinden söz ediyor, yoksa?..
21.05.2019
Buraya nasıl geldik: AKP’nin ekonomideki 20 hatası
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Emlak8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Emlak8

Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive