Hakan Aksay

T24



Bookmark and Share

Rusya: Suriye'de ‘aslan' ama ya ‘dünkü kardeşleri' ile?


11.1.2019 - Bu Yazı 189 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 “Rusya dış politikası” deyince son yıllarda akla ilk gelen, herhalde Moskova’nın Suriye başta olmak üzere Orta Doğu’da attığı akıllı ve kararlı adımlardır. Kremlin, hem ABD ve AB’nin zaaflarından yararlanmasını, hem de Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, İsrail, Irak, Mısır gibi birbirinden çok farklı konumlardaki devletlerle işbirliği yapmasını becerebiliyor.

Ne var ki konu “yakın dostlara ve akrabalara” gelince işler epeyce karışıyor. Rusya’nın eski Sovyet coğrafyasının 14 ülkesiyle ilişkileri şu ya da bu düzeyde “sıkıntılı.” Hele bazılarıyla olağanüstü sorunlu.

Sovyetler Birliği’ne sonradan dâhil edilip onu erkenden terk eden üç Baltık cumhuriyeti (Letonya, Estonya, Litvanya) çoktan Batılı kurumlarda yerini almış durumda; Moskova’ya bakışları oldukça kuşkulu ve mesafeli.

Peki ya diğerleri?

Geriye kalan 11 ülkeden 9’u Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) denilen gevşek ittifak içinde.

Gürcistan BDT’den çoktan ayrıldı. Ukrayna ise kimilerince “kağıt üzerinde” BDT üyesi sayılsa da Topluluk’tan uzak duruyor. Başka türlüsünü düşünmek de zor zaten. Çünkü Ukrayna ile Rusya arasında şiddetli bir siyasi-askerî gerginlik var. Savaş tehlikesini de barındıran bir gerginlik. Hatta bazılarına göre iki devlet tarafından yürütelen vekalet savaşı Donbas ve Luhansk’ta yıllardır sürüyor.

Ruslar, Belaruslar ve Ukraynalılar birbirinin “yakın akrabası”. Bunların birbiriyle savaşmasının nasıl bir şey olduğunu anlamak için Türklerle Azeriler arasında savaş çıktığını bir düşünün! İnanılacak şey mi? Ama 2014’te Kırım’ı kendi topraklarına katan Rusya iktidarı ile “Kırım’ı mutlaka geri alacağız” diyen Ukrayna yönetimi arasındaki ilişkiler “düşmanca”. Sadece yönetimler arasında olsa yine iyi, sıradan milyonlar da bu düşmanlığın yoğun etkisi altında.

Evet, Ukrayna’da olup bitenlerde Batı’nın büyük etkisi var. Evet, işlerin bu hale gelmesinde faşist, ırkçı, milliyetçi Ukraynalılardan Yanukoviç gibi basiretsiz ve şaibeli politikacılara kadar bir dizi faktör önemli rol oynadı. Ama bütün bunlar, Rusya’nın eski Sovyet coğrafyasının ikinci büyük ülkesine karşı başarısız bir siyaset izlediği ve sonunda onu artık geri döndürülemeyecek bir şekilde kaybettiği gerçeğini değiştirebilir mi?

2019’da komşularla sorunlar sürecek

Rusya ile Gürcistan arasındaki savaşın üzerinden 10 yıldan biraz fazla zaman geçti. Tiflis’in hâlâ “yasal olarak” kendisine bağlı gördüğü Abhazya ve Güney Osetya, Rusya desteğiyle yaşayan “bağımsız” cumhuriyetler.

Evet, “Amerikan uşağı” Saakaşvili çoktan devrildi ve onun desteklediği Vaşadze 28 Kasım 2018’de ikinci turu düzenlenen başkanlık seçimlerini kazanamadı. Ama Moskova’nın “daha dengeli” gördüğü yeni lider Zurabişvili’nin, daha ilk açıklamasında “Rusya ile ilişkileri geliştirmek için girişimde bulunmayı düşünmüyorum. Önceliğimiz Batı ile yakınlaşmaktır” türü cümlelerin yer aldığını bir kenara yazalım.

Gelelim Rusya’nın “en yakın dostu ve akrabası” Belarus’a. Son dönemde ilginç bir şey yaşanıyor. Her yılın sonuna doğru Minsk ile Moskova arasında gerilimli açıklamalar yapılıyor, neredeyse çeyrek yüzyıldır Belarus’un Devlet Başkanı olan Lukaşenko, artık Batı ile flört ediyor. Bu arada Rusya ile ekonomik konularda hararetli pazarlıklar yapılıyor. Sonuçta sen sağ, ben selamet! Peki, bu ne derece sağlam bir dostluk?

Bu günlerde Rusya ile Belarus’un arası yine soğuk. Putin ile Lukaşenko bir hafta içinde saatler süren iki görüşme yaptılar ama herhangi bir doyurucu açıklama duymadık. Kimine göre “pazarlık bitmek üzere”, kimine göre “kavga iyice büyüdü”; bazıları da “Kremlin yakında Belarus’u Rusya Federasyonu’na katılmaya ikna edecek” diyor. Hem böylece 2024’te son görev süresi de dolacak olan Putin’in kurulacak “birleşik” devlette yeniden lider seçilmesinin önü açılacak. Gerçi dün Belarus Başkanı bir kez daha “Asla!” dedi ama tartışmalar ve kuşkular bitmedi.

İki gün önceki Kommersant gazetesinin manşeti “Rusya 2019’da yakın komşularıyla ilişkilerini nasıl düzenleyecek?” idi.

Eski Sovyet coğrafyasının Rusya açısından sürekli bir sorun kaynağı olduğunu yazan gazete, 2018’de en çok Ermenistan, Belarus, Gürcistan, Moldova ve Ukrayna ile sıkıntı yaşandığını vurguladı. Moskova’nın Minsk’le müttefik, Kiev’le açık karşıt konumunda olduğunun altını çizen Kommersant, bu yıl da söz konusu beş ülke ile Rusya arasında yeni skandallar yaşanacağının garantili olduğunu iddia etti.

Gazetenin öne çıkardığı konu yeni Ermeni lider Paşinyan’dı. Bu genç yönetici, Ermenistan’da SSCB sonrası yaşananları tekrardan ele almaya, yolsuzluk ve hukuksuzlukları bitirmeye niyetli olduğunu tekrarlıyor. Ama sadece sözle değil, bir dizi pratik adımla. Bu adımlar arasında Moskova’nın dostu eski lider Koçaryan’ın tutuklanması da, Rusya ve Ermenistan da dâhil altı devletin üyesi olduğu Kolektif Güvenlik Örgütü’nün başındaki General Haçaturov’un Moskova’nın tepkisine rağmen görevden alınması da vardı.

Ermenistan’ın dış politikada nereye gideceğini net olarak öngörmek kolay değil. Ama Rusya açısından artık “çantada keklik olmadığı” çok net.

Başka?

Moldova’da siyasi gerginlikler giderek büyüyor. Rusya yanlıları ve karşıtları birkaç yıl önce Ukrayna’da olduğu gibi neredeyse yarı yarıya...

BDT’de gözlemcilikle yetinerek durumu idare etmeye çalışan Türkmenistan’la Rusya arasında gaz alışverişinde büyük sorunlar yaşanıyor.

Azerbaycan’la ilişkiler Karabağ başta olmak üzere bir dizi sorunun gölgesinde. Kırgızistan ve Özbekistan’la da iniş çıkışlar yaşanıyor. Hatta büyük ölçüde Rusya’nın desteğiyle ayakta duran Tacik lider Rahmon bile kolay öngörülemiyor artık. 

BDT’nin Rusya’dan sonra ikinci etkili devleti olan Kazakistan bile artık eskisi kadar Moskova’ya yakın değil. 27 yıldır bu ülkenin başındaki Nazarbayev hem Batı ve Çin’le işbirliğine hem de “Türki” yapılanmalara Kremlin’i tedirgin edecek kadar ilgi gösteriyor.

 

‘Siyasi bağlılık’ karşılığı ekonomik destek

Sonuç?

“Suriye’nin aslanı” Rusya, (dünkü) “kardeşleri” ile aynı ölçüde başarılı olmaktan uzak.

Bunun birçok nedeni olsa gerek. Ama “güç üzerinden diyalog kurma” başta olmak üzere çok eskilerden gelen alışkanlıklar herhalde çok ciddi bir engel.

“Ağabey” durumunda olan bazen sopa sallıyor, çoğu kez de “kesenin ağzını açarak” durumu idare ediyor. “Küçük kardeşler” (ya da çoğu, örneğin, “en yakın akraba” olan Belarus) ekonomik olarak avantaj elde etme ve siyasi-askerî olarak “ağabeyi kızdırmama” eğiliminde.

Ağabey de en başta kendisine saygıda kusur edilmemesini istiyor zaten.

Yani küçükler korunma içgüdüsü ve para kaygısıyla hareket ederken “büyüğün derdi” genellikle akrabaların kendisine duymasını beklediği “siyasi bağlılık”.

Ne diyelim, zor iş!..

.

Facebook Yorumları

Kod8
18.1.2019
Kapasitesi sınırlı ve narin hafızalarımızda bu kadına özel bir yer ayıralım lütfen!
11.1.2019
Rusya: Suriye'de ‘aslan' ama ya ‘dünkü kardeşleri' ile?
6.1.2019
Sonu zaferle bitmeyen mücadeleler her zaman kayıp hanesine mi yazılır?
30.12.2018
Eksik bir yılbaşı gecesi: Bir mucize olsa da 2019'da hayat normale dönse...
23.12.2018
Tek bir söz hayat verir, tek bir söz için hayat verilir
16.12.2018
Hayatımızın kıyısından geçip giden insanlarla beraber neler kaybediyoruz?
9.12.2018
Seks iyi hoş da, erkekler pek zavallı...
26.11.2018
Gazetecilik, yazarlık ve parasızlık üzerine
19.11.2018
Tanya'ya mektup: Bugün senin ölümünün dokuzuncu günü...
11.11.2018
Çocukları çok mu seviyorsunuz, milliyetçi bayım? Hangilerini?..
4.11.2018
'Sıla'yı savunmak' veya 'çarpıcı' bir Türk erkeğinin ikiyüzlü öfkesi
28.10.2018
Cesaret üzerine sorular
25.10.2018
Bekir Ağırdır: ‘Gün Olur' yeni MC iktidarı kurulur...
21.10.2018
Güzel ve talihsiz bir ülke ve ona benzeyen bir kadın...
14.10.2018
Kabasınız, kaygısızsınız, saygısızsınız, densizsiniz, özensizsiniz; hayat size güzel...
7.10.2018
‘Çok cahilsin, keşke ölsen! Ama madem çok güçlüsün, o halde ben de...'
30.9.2018
7 soruda Rusya'nın Suriye'deki üç yılı
23.9.2018
Ruhumun acelesi var, an'ı yaşamak istiyorum...
16.9.2018
Yine mi güzeliz, yine mi çiçek?..
3.9.2018
Seçim bugün olsa sandığa gitmem. Ne yani, Kemal Bey, sizce ben AKP'li miyim?
27.8.2018
Yazacak bir şey yok artık, okuyacak da, konuşacak da... Sadece fotoğraflara bakın!..
19.8.2018
Ermenistan'ın hızlı değişimi: Darbe? Devrim? Karşı devrim?..
12.8.2018
‘Dolara molara' karşı Allah'a, imana yaslanan bir iktidar düşürülebilir mi? Asla!
5.8.2018
Rus komünistleri ve bizim CHP: Bıkkınlık ile tiksinti arasında
29.7.2018
Solculuğunuz, sağcılığınız, milliyetçiliğiniz falan sizin olsun; insanlıktan haber verin siz!
22.7.2018
Bizde böyle bir cumhurbaşkanı mı? Ne diyorsunuz! Ya devlet ciddiyeti?
15.7.2018
İktidar kalitesi, muhalefet kalitesi, hayat kalitesi...
8.7.2018
Muharrem Bey'e açık (sözlü) mektup
1.7.2018
‘Her şeyin bittiği yer'de (?) kötümserlik ve iyimserlik üzerine
24.6.2018
Kelebekler, hayat, ölüm ve ‘kelebek etkisi'
17.6.2018
Seçim sonucu tahminleri ve 25 Haziran'da Erdoğan, Bahçeli, İnce, Akşener...
10.6.2018
İyi başlayan İnce iyi bitirebilir mi? Cumhurbaşkanı seçilemezse CHP lideri olur mu?
3.6.2018
Adaletsiz şartlarda mücadele ve her şeye rağmen giderek büyüyen ‘sürpriz' ihtimali
27.5.2018
‘İkinci sınıf aday' İnce, CNN Türk'te ‘cici gasteciler'in tadını kaçırdı
20.5.2018
Seçim süreci Kürt düşmanlığı virüsünden kurtulmak için bir fırsattır
13.5.2018
Tabii kazanırsınız da... Diyelim ki olmadı... Erdoğan'dan sonra ne yapacaksınız beyler?
6.5.2018
Bu sefer Erdoğan yenilgiye uğratılabilir
29.4.2018
Sayın Gül, aynı anda hem cesaret hem de ürkeklik sergilemeyi başardınız
22.4.2018
Seçim sürecinin tembelleri, karamsarları, mızmızları ve ürkekleri üzerine
15.4.2018
Trump'ın tuhaf saldırısı, Esad'ın mutluluğu ve Erdoğan'ın riskleri
9.4.2018
Ünlü bir sanatçının ölümü
1.4.2018
‘Komünistler Moskova'ya!' sloganından bu yana değişenler ve değişmeyenler
25.3.2018
Hedef 20 milyon tirajlı Hürriyet olmalı!
19.3.2018
İstiklal Marşı'nın bestesi için önerim, Orhan Gencebay'ın Batsın Bu Dünya şarkısıdır
11.3.2018
İnternetten boşuna gelen mesajlar ve bir türlü gelmeyen mektuplar
4.3.2018
Putin ABD'yi tehdit etti, 120 dakikada 60 alkış aldı, seçimleri kazandı
25.2.2018
Asansördü, yorgandı, damacanaydı derken: Allah erkeklere yardımcı olsun
18.2.2018
Ya soyağacınızın dallarına sevmediğiniz uluslar tünemişse?
11.2.2018
Biz seninle böyle anlaşmamıştık, Nabi Bey!..
4.2.2018
Memleket isterim...
28.1.2018
Erkekler için aşk, oyun ve iktidar
21.1.2018
Rusya, Türkiye'nin askerî harekâtından gerçekten rahatsız
14.1.2018
Diktatörün 'sağ kolu' olmak
7.1.2018
Rusya medyasında Türkiye’ye yönelik önemli iddialar
24.12.2017
Kemal Bey 2019’da yüzde 60’la Yunanlıları yenecek
17.12.2017
Gülümse, hadi gülümse, bulutlar gitsin
10.12.2017
ABD: Bırakın kavga etmeyi, siz kardeşsiniz!..
4.12.2017
Ne de olsa aynı gemide miyiz? Sizinle mi? Daha neler!..
26.11.2017
Erdoğan ile Putin’in ‘dostluğu’ bozulursa ne olur?
19.11.2017
Depremlerde Kürtlerden başka kimlerin gebermesini isterdiniz?
12.11.2017
Atatürkçülük meselesi ve yalan makinesi
22.10.2017
Şarkı dinlemek tehlikelidir bazen
8.10.2017
Tek bir cümle için…
1.10.2017
Erdoğan-Putin zirvesi: ‘Eski dostum Esad’ ile barışmaya doğru
24.9.2017
Sıkıysa vazgeçin iktidardan, siyasi güçten, paradan puldan da görelim!
11.9.2017
Enseste karşı adalet mitingine var mısınız, Kemal Bey?
3.9.2017
Macron’un kabalığı, Erdoğan’ın kibarlığı, Fransız ve Türk raconları..
27.8.2017
Kefenleri giymeye hazır mıyız?
20.8.2017
Kaçınız katilsiniz? Kaçınız sapık? Kaçınız hırsızsınız? Kaçınız âşık?
6.8.2017
‘Made in USA’ hazır devlet başkanı, ihtiyacı olan buyursun!
10.7.2017
Adalet Yürüyüşü iktidarın 2019 hesaplarını bozdu
26.6.2017
Dindar mı, yoksa sapık mı?
11.6.2017
Eyvah, TKP bölünmüş; ne yapacağız biz şimdi?..
4.6.2017
Kusura bakma Nâzım, sana gelemedim, ama mazeretim vardı!
28.5.2017
Ermenistan izlenimleri: Ağrı Dağı kimin? Ya Sarı Gelin?
21.5.2017
Türkiye-Rusya: Barıştık, ilişkiler düzeldi, demekle her şey hallolur mu?
7.5.2017
Susun artık, Sayın Baykal, bırakın lütfen, gidin!
11.4.2017
Ya Putin de referandumda hayır oyu kullanırsa?
9.4.2017
ABD’nin Suriye saldırısının Ankara’da bu kadar coşku uyandırması ürkütücü
26.3.2017
Referandum hesapları uğruna Rusya da feda edilebilir mi?
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Kod8
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları



Kod8