İbrahim Kahveci

Karar Gazetesi



Bookmark and Share

Hem carimiz açık hem de milliyiz


22.11.2017 - Bu Yazı 152 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Geldiğimizde kredi piyasasının sadece 66 milyar TL büyüklüğü vardı. GSYH’ya oranı da yüzde 12-14 aralığında seyrediyordu.

Tabiri caiz ise şimdi her yer kredi oldu.

Bankaların toplam kredisi 2 trilyon liraya ulaştı. Ve kredilerin GSYH’ya oranı da yüzde 70’lere dayandı.

2001 krizinde faizler yüzde 3 binleri aştığında kredi az olduğundan her yer batmadı. Ama bugün faizler yüzde 25’e geldiğinde her yer batacak duruma geliyoruz. Çünkü;

üretici krediye bağlandı

tüketici krediye boğuldu

esnaf kredi çıkmazında

Ekonomi aktörleri faize çalışmanın ötesine geçemiyor.

Neden?

Kredi Garanti Fonu üzerinden verilen yeni kredilerin büyük kısmının tüketime gittiğini biliyoruz. Maalesef üretimde istediğimiz kıpırdanma olmuyor. Hatta kapasite kullanım oranı sınıra yaklaşmasına rağmen yeni büyük yatırım gerçekleşmiyor.

Neden?

***

AK Parti iktidarı döneminde 600 milyar dolara yakın cari açık veren bir ekonomi modeli işlettik.

Bizim carimizdeki bu açığı yabancılar kapattı.

O yabancıların ki, paranın yüzde 80’inden fazlası AB ve ABD’den geldi.

Neden böyle oldu?

Çünkü ürettiğimizden fazla tükettik. Gelirimizden fazla harcadık. Az ürettik-çok tükettik. Yabancıdan gelen para ile büyük ekonomik güç olduğumuzu iddia ettik.

IMF’nin 25 milyar dolar borcunu kapattık ama dış borcumuzu 300 milyar dolar artırdık. Devletin borcunu azalttık ama özel sektörü aşırı borçlandırdık.

***

Evet, Türkiye hala stok olarak büyük borç krizi yaşamıyor. Ama yıllardır şu noktayı anlatmaya çalışıyorum: Borçlanma oranı ile yatırım oranı ilişkisi çok zayıf. Borçlanıyoruz ama bu paraları yatırıma-üretime değil, tersine tüketime aktarıyoruz.

Temel meselemiz aslında bu nokta.

Şimdi enflasyon yüzde 12.0 sınırında. Ama maliyet enflasyonları yüzde 17,0-25,0 arasında seyrediyor. Ekonomide büyük bir maliyet baskısı var. Bu maliyet baskısı ile tüketici enflasyonunun hızla düşmesi çok zor.

Düşerse de bu sefer üretici zorlanacak..

Enflasyon yükselince faizlerde de yükseliş yaşanıyor. Artık Merkez Bankası -Sıkı Para Politikası-  yerine “Ucuz Para Politikası” uygular oldu.

Merkezin faizi yüzde 12,25 ama, kısa vadeli piyasa faizi yüzde 14,25...

Enflasyonu düşürmeden faizlerin düşmesi zor. Hele de krediye bağlılığın yüzde 70’lerin üzerine çıktığı bir yerde.

İktisadın en basit kuralı: Talebi düşürürsen (arz sabit) fiyat düşer. Veya arzı artırırsan (talep sabit) fiyat düşer:

Bankalara gelen paranın arzını nasıl artıracağız? Geçmişte dış borçlanma ile bankalar mevduattan fazla kredi veriyordu. Şimdi dış borçlanma kanalları kısılıyor.

O imkan azaldı..

İçerde tasarrufları artırmak için zaten enflasyonun üzerinde reel faiz vermek gerekiyor. Ama kredi talebi yerli mevduatın çok üzerine çıkmış durumda. O zaman geriye talebi kısmak kalıyor. Yani kredi talebini kısmak gerekiyor. Ama orada da tüketim hemen etkileniyor. Yatırıma zaten para kalmıyor.

Anlayacağınız yazın saz çalmaktan kışın ne yapacağımızı hesap edemedik. Bol para dönemini epey hoyratça geçirdik.

YATIRIM ŞARTI!

Paranın asıl değerini ülkenin büyüklüğü, kalkınma gücü vs vs şeyler belirler. Hatta askeri gücünüz bile paranın değerinde etkilidir. Ama kısa vadede paranın değerini faiz belirliyor.

Peki, büyüme faize mi bağlıdır?

“Evet” diyenler çok olacaktır. Ve kısa vadede elbette faiz yatırımları etkileyecektir. Ama soruna bir de AK Partinin 2003-2007 dönemi olarak bakar mısınız:

O tarihlerde yüzde 8,0-10,0 enflasyona karşılık yüzde 18,0-20,0 faizler vardı. Ve ekonomimiz yüzde 8,0-9,0 büyümeler sağlıyordu. Yatırımlarda da hızlı artışlar yaşanıyordu.

Galiba ekonomi için faiz oranı kadar demokratikleşme oranı da önemli etki oluşturuyor. Bir de o gözlükle bakmaya ne dersiniz?

Sonuç mu?

Bu kadar yüksek cari açık veren bir ekonomiyi milli olarak niteleyemeyiz. Neden milli ekonomi için IMF-Derviş’in yazdığı modeli bırakıp, yeni ekonomik model uygulamıyoruz?

Neden?

.

Facebook Yorumları

reklam
14.12.2017
Şer mi hayır mı?
12.12.2017
Büyüme formülü: Baz 6,1+Para 5,0= %11,1
11.12.2017
Ne pahasına büyüme!
8.12.2017
Herkes biliyor kimse söylemiyor
7.12.2017
Üretim sorunu ve çözüm merkezi
6.12.2017
Para yokmuş!
5.12.2017
Ticareti siyasete alet etmeyin
30.11.2017
TL'nin acziyeti
29.11.2017
İbrahim KahveciŞer güçler çalışıyor!
28.11.2017
Heyyy... Duyan var mııı?
24.11.2017
Köprüyü geçmek kolay mı?
23.11.2017
Korkmayın!
22.11.2017
Hem carimiz açık hem de milliyiz
21.11.2017
Düşman listesi
20.11.2017
Üretim mi!
17.11.2017
Umutsuz gençlik!
16.11.2017
Ayarlar 2016’da bozuldu
14.11.2017
Finansal esaret
13.11.2017
Vergiden kaçınma: Kurumlar ödemedi kişiler ödedi
9.11.2017
Bankadaki paranız yerinde mi?
7.11.2017
Hassas denge!
6.11.2017
Yüksek faizde milli dönem
3.11.2017
Asıl sorun ne?
31.10.2017
Zeynep Nazlı Kahveci’yi kim öldürdü?
30.10.2017
Bağımsızlık hareketlerinin ekonomik yönü
27.10.2017
Ekonomimizi çökertmeye çalışan kim?
26.10.2017
Şaşaalı debdebeli hatta bir de obez
24.10.2017
SPK: O maaşları alamazsınız
23.10.2017
Türk Telekom meselesi
21.10.2017
Yeni yılın büyük sorunu
20.10.2017
Vatandaşın ekonomi mesajı
18.10.2017
Onca para nereye gidiyor? -2
16.10.2017
Köprü - 1
14.10.2017
Demokrasi kaç para?
12.10.2017
Küresel vurgun pazarı
10.10.2017
Milli sorunumuz!
9.10.2017
Hazinenin bilezik beklentisi
5.10.2017
Örtülü borçlanma!
4.10.2017
Bilezikleri bile topluyorsak!
3.10.2017
Sonuna kadar borçlanma
2.10.2017
Trafodaki fiyat farkı!
1.10.2017
Yatırım nasıl yapılır?
29.9.2017
Oranlar düşüyor!
28.9.2017
Gelir sanal vergisi gerçek
27.9.2017
Borsayı nasıl bilirsiniz!
26.9.2017
Üç büyük ilimizde yaşam durumu
22.9.2017
Siyaset... Siyaset...Ya sermaye!
19.9.2017
Fakirleştiren büyüme! (Asgaride buluşan toplum)
18.9.2017
Boş tartışmalar gerçekleri örtmüş
15.9.2017
Lobi yüksek faizi keşfetti
11.9.2017
Büyük fikirlerden çılgın projelere geçiş
25.8.2017
Böyle bir büyüme mucizesi görülmedi
23.8.2017
Kim emekçi?
22.8.2017
Bu bayram millet yine ölecek!
21.8.2017
Beka sorunu ve fındık fiyatı
18.8.2017
Türkiye’nin gizli teknolojik buluşu
16.8.2017
Eylem başkaaa... söylem başka
14.8.2017
El-insaf!
11.8.2017
BOTAŞ’ın kasası Milletten önemli
8.8.2017
Bu milleti faiz ve dövize mahkum etmeyin
7.8.2017
Altı dava üstü para!
5.8.2017
Borçlanma artışı ‘seçim’ diyor
3.8.2017
Venezuela ne kadar uzağımızda!
2.8.2017
Yerden kalkmayı uçmak mı sandın?
1.8.2017
Bankaların günah-kârlığı
31.7.2017
Yeni politik denge ve iş dünyasının yaklaşım
28.7.2017
Toplum ve vergi ahlakı
26.7.2017
Bizdeki akıl Almanlarda yok
25.7.2017
Ekonomide Özal dönemi ve bugün
21.7.2017
Polise yapılan trafik işkencesi
20.7.2017
358 bin kişi kayıtlara girdi
19.7.2017
Albert Einstein bile domates formülünü çözemez
18.7.2017
Millet gerçekleri nasıl öğrenecek?
15.7.2017
Bankaya koşanlara bir de bu gözle bakın
13.7.2017
İsrail gazı hayırlı olsun
12.7.2017
Ödeme zamanı
11.7.2017
Bu saadet ne kadar sürer?
10.7.2017
Asıl sorun dolar değil
7.7.2017
Oyum Macron’a
6.7.2017
Yeni program yazamıyoruz ama İktisat bilimini yeniden yazıyoruz
5.7.2017
Bu sistemle kalkınmamız mucizeye bağlı
4.7.2017
Çift haneli hayata geri dönüş
30.6.2017
Kameralar neden kapalı?
29.6.2017
Bomba yapımında kullanılan faiz oranı
26.6.2017
Ucuzluk gelmeli
23.6.2017
Dert anlatın!
22.6.2017
Düşük faiz belası
20.6.2017
3 çocuklu maliye politikası
19.6.2017
İşsizlik ve siyaset
16.6.2017
5 Haziran’da hatırlayan, yazan, konuşan oldu mu?
13.6.2017
Aslında uçuyoruz
9.6.2017
Tekstil - giyim ne oluyor?
8.6.2017
Katar mı İsrail mi?
6.6.2017
Bereket mi, zam mı?
5.6.2017
Faizi yükseltik; şükür büyüdük
2.6.2017
Eşik değerin üzerindeyiz
31.5.2017
En doğru karar
30.5.2017
SGK da iflas ediyor
29.5.2017
Çok ilginç denge!
24.5.2017
Cevapsız sorular
23.5.2017
İsrail aşkı!
22.5.2017
Sorun ‘para’ mı; yoksa ‘güven’ mi?
17.5.2017
Bu seferberlik tarlada son buldu
16.5.2017
İyiyiz iyi...
12.5.2017
Büyük reform: İşe geldim
11.5.2017
İlk çeyrekte üretim sınırlı arttı, tüketim ise geriledi
9.5.2017
100 milyar dolar ister misiniz?
8.5.2017
Hep çiftçi suçlu!
5.5.2017
Dolar talebi ve hazinenin döviz arayışı
4.5.2017
Kafanız sakinse okuyun
2.5.2017
Asgaride buluşmak
1.5.2017
Büyüme için daha ne bekliyoruz!
27.4.2017
Faiz bile ‘örtülü’
26.4.2017
Borsada kim oynuyor?
25.4.2017
Kanun namına açıklayın
24.4.2017
İsrail ile siyaset üstü anlaşma ne durumda?
21.4.2017
Ayakta ettehiyyatü okumak
20.4.2017
IMF programı da değişecek mi?
18.4.2017
Herkes uçmayı bekliyor
17.4.2017
Parasız bağımsızlık
14.4.2017
Hazine garantileri ne kadar?
13.4.2017
Bu işte bir terslik var
10.4.2017
Köprüler ve 28 Şubat kahramanları
7.4.2017
Boğaz köprüleri çift taraflı ücretlenecek
5.4.2017
Bizi bekleyen tehlikeler
4.4.2017
Devlet idaresinin parasal maliyeti
3.4.2017
24 milyonluk ‘Haçlı Ordusu’ sınırımızı nasıl geçti?
31.3.2017
Sistem değişimi ve ekonomik büyüme
29.3.2017
Kalem hesabı ve 2023 hedefleri
28.3.2017
Bugün konuşmak...
27.3.2017
Milyonlarca kişi işini kaybetmeye hazır mı?
25.3.2017
Güneşe %102 vergi
23.3.2017
‘Çılgın’ değil akıllı proje yapalım
22.3.2017
Elektrik fiyatları neden düşmez?
21.3.2017
Elektrik de yok ucuzluk da yok
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Seraby Interactive |Reklam Ajansı
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları


Seraby Interactive |Reklam Ajansı