İbrahim SEDİYANİ

sediyani@gmail.com



Bookmark and Share

Ermeni katliamına karşı çıkan İslam âlimleri


20.04.2014 - Bu Yazı 3063 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Yaşadığımız topraklarda son yüz yıllık yakın tarihte gerçekleşmiş en korkunç hadiselerden biri olan 1915 Ermeni Katliamı’nın bu yıl 99. yıldönümü. Her 24 Nisan’da olduğu gibi, bu yıl da o korkunç facia yeniden belleklere kazınıyor, katliamın kurbanları acıyla yâd ediliyor.

Osmanlı bakiyesi topraklarda İslam’ın tüm izlerini silip Türk ırkçılığına dayalı yeni bir rejim kurmaya çalışan İttihat- Terakki kadrolarının gerçekleştirdiği ve bir kısım Müslüman halkı da buna alet ettiği olaylarda bilinmeyen, daha doğrusu hiç gösterilmeyen bir gerçek var: O da, laik- seküler İttihat- Terakki kadrolarının Ermeni halkına yönelik yürürlüğe koyduğu katliam ve tehcir harekâtına en güçlü bir şekilde karşı çıkanların ve verdikleri fetvâlarla bu katliamı engellemeye çalışanların, İslam âlimleri olması.

Bu yazımızda,1915 olayları esnasında Kürdistan ulemâsının takındığı tutumla ilgili çarpıcı bilgiler aktarmak istiyoruz.

Yeni kurulan rejime karşı gerçekleştirilen hem ilk büyük İslamî kıyamın hem de ilk büyük Kürt direnişinin rehberi olan Şeyh Said Efendi (rh. a.), ilk başkaldırısını sanıldığı gibi 1925 yılında laik ve “dinsiz” bir rejimin kurulmasından dolayı değil, ondan 10 yıl önce, 1915 yılında Ermeni katliamı nedeniyle ortaya koymuştur. Şeyh Said’in ilk başkaldırısı 1925’te değil, 1915’te Ermeni katliamı dolayısıyladır.

I. Dünya Savaşı (1914-18)esnasında yaşanan Ermeni katliamına Şeyh Said ve Kürdistan’ın diğer önde gelen İslam âlimleri şiddetle karşı çıkmış, bunun bir katliam ve zûlüm olduğunu beyan ederek “Haram” olduğuna dair fetvâ vermişlerdir. Ermeni halkına yönelik politikalarının önünde Şeyh Said’i engelolarak gören İttihatçılar, katliamdan hemen önce Şeyh Said Efendi’yi Erzurum- Hınıs’tan Diyarbekir- Piran’a sürmüşlerdir. Şeyh Said’in 1915 başında Piran’a sürgün edilmesinin sebebi budur; Ermeni katliamına ve hatta tehcirine şiddetle karşı çıkmasıdır.

1915 yılındaki Ermeni katliamına karşı çıkan ve bizzat fetvâ yayınlayarak Ermeni halkına yönelik katliam ve zulümlerin önüne geçmeye çalışan Kürt İslam âlimleri şunlardır:

• Şeyh Said Efendi

• Şeyh Said’in kardeşi Şeyh Tahir Efendi

• Şeyh Said’in kardeşi Şeyh Mehdî Efendi

• Şeyh Said’in amcası Şeyh Hasan Efendi

• MelikanlıŞeyh Abdullah Efendi

(NOT: 1915 Ermeni Katliamı’na karşı çıkan bu âlimlerin tamamı, 1925 Kürdistan İslamî Kıyamı’nın öncü isimleridirler.)

Şeyh Hasan Efendi “Palu müftüsü”dür. Karşı fetvâ veriyor. Şeyh Said Efendi, Ermeni halkına karşı yapılan saldırılara şiddetle karşı çıkıyor; bunun bir katliam olduğunu, sabi sübyan, çoluk çocuk katlinin dine de vicdana da uymadığını,devletin kanatları altındaki bazı din adamlarının “Ermeni halkının canının ve malının helâl olduğuna dair verdikleri fetvâların” asılsız olduğunu, bu tür fetvâların İslam akidesi ile bağdaşmadığını, İslam Şeriatı’na göre dini ve ırkı ne olursa olsun herkesin can, mal, ırz ve namus emniyetinin güvence altında olması gerektiğini yüksek sesle dile getiriyor; devletin kanatları altındaki din ulemâsının İslam Şeriatı’na aykırı fetvâ verdiklerini söylüyor, Allâh için değil devlet için fetvâ verdiklerini ilân ediyor.

Şeyh Said Efendi, İttihatçı projeler karşısında bir “tehlike” hâline geliyor. Daha ortada ne Türkiye Cumhuriyeti var ne de Kemalizm. Şeyh Said’i anlatan eserlerde isyanı hep “Kemalizm’e karşı başkaldırı” olarak ifade ediyor ama Şeyh Said’in itirazları ve başkaldırısı Kemalizm’den çok önceleri başlıyor.

Şeyh Said daha I. Dünya Savaşı yıllarında halka şunları anlatıyor: “İttihatçılar, bu Enver Paşalar, Talat Paşalar, bunlar hepsi ırkçı insanlardır. Zalim adamlardır. Bunlar Ermeniler’i de öldürecekler, Kürtler’i de öldürecekler. Önce Ermeniler’i ortadan kaldıracaklar, onların işini bitirdikten sonra da bu kez Kürtler’i yok edecekler. Bunların zihninde var bunlar. Konuşmalarında var, projelerinde var, pratiklerinde var.

Bunun üzerine Şeyh Said Efendi’yi Piran’a sürgün ediyorlar. 1915 başında; kışın ortasında. Şeyh Said’i bölgeden uzaklaştırdıktan sonra da katliamlar başlıyor.

Şeyh Said’in kardeşi Şeyh Tahir’in torunu olan Hak, Adalet ve Hürriyet için Kürdistan İslamî İnisiyatifi(Azadî İnisiyatifi) kurucu üyesi Av. Muhammed Dara Akar’ın verdiği bilgiye göre, Şeyh Said’in Ermeni katliamına karşı çıkan fetvâsı şu anda Ermeni Patrikhanesi’nin elindedir. Ermeni Patrikhanesi’nde muhafaza edilen bu fetvâ, Şeyh Said’in orijinal fetvâsıdır.

Fetvâyı birkaç kez kendilerinden isteyen ve çok uğraştığı hâlde verilmeyenAv. Muhammed Dara Akar, 2012 yılında Ufkumuz sitesine verdiği bir mülakatta şöyle diyordu:“Bunu kendileriyle sözlü olarak konuştum. İnkâr etmiyorlar, kabul ediyorlar. Ermeni Patrikhanesi yetkilileri bana dediler ki, ‘Biz biliyoruz, kabul ediyoruz. Şeyh Said ve ailesi bu katliama karşı çıkmıştır’. Şu anda Aram Ateşyan var, Ermeni patriğidir. 7-8 sene önce ben gittim yanına konuştum, bana dedi ki, ‘Evet ben biliyorum, kabul ediyorum. Belgesi var bizde. Şeyh Said Efendi bu mezalime kesin olarak karşı çıkmıştır’.Dedim, ‘İyi ama bunu sözlü ifade etmemizin bir anlamı yok ki’. O da dedi, ‘Hayır, sözlü değil. Bizde belgesi var. Fetvâsı elimizdedir’.”

Ermeni Partikhanesiyetkililerin söylediklerine göre, Şeyh Said fetvâsında,bunun kıt’âl olduğunu, zûlüm olduğunu, İslamiyet’te yeri olmadığını açık bir şekilde belirtiyor.

Hattatehcîri bile kabul etmiyor Şeyh Said Efendi. Yani bırakın katliamı, tehcîri de kabul etmiyor.

*Yazar/ Frankfurt

sediyani@gmail.com

Twitter: @IbrahimSediyani

TARAF

.

Facebook Yorumları

reklam
7.12.2017
Selahaddîn Eyyubî ve Yahudî Düşmanlığı
25.4.2017
Kürtler Ne Oy Verdi?
19.4.2017
Devlet % 51 – Millet % 49
18.8.2015
Tağut Ne Demek?
12.8.2015
‘Terörist’ olan Doğu Türkistan değil, işgalci Çin devletidir
2.8.2015
Millet Olmanın Erdemi ve Asıl Büyük Felâket
30.7.2015
Saray Medyası
13.7.2015
Kürt milliyetçiliğini Türk, Fars ve Arap milliyetçilikleriyle bir tutmak adil midir
24.6.2015
Amerika’nın kucağında oturup Kürtler’i ‘Amerikancılık’ ile suçlamak
2.6.2015
Cennet’e Gitmek Gittikçe Zorlaşıyor
28.5.2015
Kürdistan Tarihinin En Mübarek Yol Arkadaşlığı
16.5.2015
Zaman ve Zemin Aşımına Uğrayan Erdemli Tavırlar
1.5.2015
Türkiye, dünyanın en adaletsiz ikinci ülkesi
23.4.2015
Kürt medyası 117 yaşında
18.4.2015
Dünyayı Düzeltmenin Yolu
15.4.2015
Azadî Liderleri Cibranlı Halid Bey ve Yusuf Ziya Bey
11.4.2015
Sünnîlerin saldırdığı Kenya’nın bağımsızlık mücadelesini Şiî bir Müslüman başlatmıştı
01.03.2015
Bana Bir Mektup Yaz
28.12.2014
Barış Manço Bir Sanatçı Değil, Bir Sanat Ekolüdür
26.12.2014
Bu Yazım Kürtler ve Kürdistan Üzerine Değil
17.12.2014
Türkiye’deki Tüm İl ve İlçelerin Eski Gerçek İsimleri
14.12.2014
Analfabet Toplumda Alfabe Tartışmaları
11.12.2014
“Şeyh Said Kıyamı, hem dînî hem millî bir başkaldırıdır”
09.11.2014
Kürdistan İslam Devleti İçin Canlarını Veren Türkler, Çerkesler, Alevîler
18.08.2014
I. Dünya Savaşı Sonrası Kurulan Kürt Cemiyetleri
17.07.2014
'Her Roj Yek Dolar'
18.06.2014
Dünya Kupası’nda Avrupa ülkelerini göçmen futbolcular sırtlayacak
13.06.2014
Kürdistan’da Türkmen Sorunu
05.06.2014
64 yıl sonra aynı noktadayiz: Dünya Kupası’nda yokuz ama ‘Stratejik Derinlik’ devam ediyor
02.06.2014
Dünyanın En Mazlum Milleti: Rohingyalar
28.05.2014
İdam sehpasına yürürken ‘Yaşasın Kürdistan’ diye haykıran Türk- İslam âlimi
27.05.2014
“Herkes ‘barış olsun’ istiyor ama ‘barış’ derken aynı şeyi kastetmiyor”
21.05.2014
Kazandıklarınızla, Kaybettiklerinizi Satın Alamayacaksınız!
18.05.2014
Siz hiç acılar içinde siyaset yapar mısınız
27.04.2014
Nehirleri değil, barajları durdurun!
20.04.2014
Ermeni katliamına karşı çıkan İslam âlimleri
04.04.2014
Zayıflar farklılara, güçlüler benzerlere düşmandır
27.03.2014
Yeryüzünün İlk Kavmi Kürtler ve Konuşulan İlk Dili Kürtçe
25.03.2014
İslam Putu
04.03.2014
Nuh Tufanı ve insanlık tarihinin başladığı Kürdistan
23.02.2014
Peygamber ismi taşıyan Kürdistan şehirleri
10.02.2014
Kürt sahabeler
04.02.2014
Diyanet’in dini Diyanet’e, Kürtler’in dini Kürtler’e
27.01.2014
Elmas Ana’ya kimlik vermek için de mi rüşvet istiyorsunuz
15.01.2014
Çaldıran’ın 500. yıldönümünde Kürdistan’ın bölünmesini ve Şiî – Sünnî ihtilafını konuşmak
02.01.2014
Roboskê’de asıl konuşulması gereken
22.12.2013
Diyarbekir Tarihinin Gizlenen Katliamı: Çılsıtun
09.12.2013
1652 – 1992: Kölelikten Özgürlüğe Güney Afrika
08.12.2013
Kürt Halkının Siyahî Kardeşi: Nelson Mandela
18.11.2013
Aman Dokunmayın Dershanelerine
05.11.2013
Örtünmek ile Soyunmak Arasında Kadının Utanç Duvarı
27.10.2013
Anadil herkese ana sütü gibi haktır
26.10.2013
Kürt İslam Âliminin Dünyaya İkrâmı: Sıcak Kahve
15.10.2013
Kurban
07.10.2013
Şehir ve Köylerimizin Eski Gerçek İsimleri
03.10.2013
Bütün Yer İsimleri İade Edilmelidir
01.10.2013
Bugün Köylerimizin Bayram Günüdür
29.09.2013
Yaseminler Gülümsüyordu Ellerimiz Kavuştuğunda – 45
24.09.2013
Kıbrıs’tan Gelen İran – Türkiye Sınır Mektubu
20.09.2013
Başbakan Erdoğan’a Açık Mektup
09.09.2013
Mısır’da “Gel Musa Gel”, Suriye’de “Gel USA Gel” Diyorlar
20.08.2013
Mim–Sad–Ra ve 4. süreç: Rabiâ
17.08.2013
Mısır İslam Devrimi
06.08.2013
Mârifet; Muhalif ya da Taraftar Olmak Değil, Erdemli Olmaktır
02.08.2013
Gezi’nin Kemalist Çevrecileri, Dut Ağaçlarını da Severler mi?
29.07.2013
Evvel The Times İçinde, Kalbur Saman İçinde...
24.07.2013
Alev Alatlı Roman Serisi
22.07.2013
'Müslümanlar'ı yeniden Kardeşler yapan Müslüman Kardeşler
20.07.2013
Üç Tarafı Kürdistan’la Çevrili Barış Süreci
24.06.2013
Yazarlarımız “Kuzey Kürdistan Birlik ve Çözüm Konferansı”nda Ne Dediler?
18.06.2013
Kürtler’in Mücadelesi Rejim Değişikliği Değil, Hürriyet ve İstiklâl Mücadelesi Olmalıdır
31.05.2013
Kürtçe Edebiyatın İlk Çizgi Çocuk Kahramanı “Guldexwîn”, Dîwan Yayınları’ndan Çıktı
26.05.2013
Yalnızlık Büyük Bir Nimettir
18.04.2013
Altan Tan: Kürt Ergenekonu açılsın, Hakikatleri Araştırma Komisyonu kurulsun‏
21.02.2013
1923 CHP, 2023 AK Parti: Bu Utanç Mirasını mı Paylaşamıyorsunuz?
28.12.2012
- Robozkê şehîdlerinin âzîz hatırâsına -
25.12.2012
Seyyid
24.12.2012
Arap Baharı'nın İki Sayfası
15.12.2012
Bir Yanım Su, Bir Yanım Ateş; Aç Bana Kucağını Bangladeş – 1
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Seraby Interactive |Reklam Ajansı
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları


Seraby Interactive |Reklam Ajansı