Mustafa ARMAGAN

Yeni Şafak



Bookmark and Share

Atatürk, bir paşayı Meclis'in elinden nasıl kurtardı?


01.01.2012 - Bu Yazı 5166 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Uludere'de ne oldu? Bilinçli bir katliam mı yoksa bir hata mı? Eldeki 4 saatlik video kaydının inceleneceği ifade edilmekle birlikte yetki karmaşası nedeniyle 35 köylünün ölümüyle sonuçlanan bu bombalama olayının üzerinin kapatılacağı şimdiden belli oldu gibi.

 

Acele hüküm vermeyelim elbette ama ne yapalım ki, yakın tarihimizin aynası bize bu işlerin 'hep böyle' olduğunu göstermekte.

1921 yılının Nisan ve Haziran ayları arasında Dersim dağlarının kuzey sınırlarında meydana gelen Koçgiri ayaklanmasını şiddetle bastıran Sakallı Nureddin Paşa'nın yaptıklarının nasıl yanına kâr kaldığı bizzat Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanaklarından rahatlıkla izlenebilir.

Hem Nureddin Paşa, hem de emrindeki Topal Osman'ın Samsun ve Koçgiri'deki acımasız ve kanunsuz eylemleri zamanında Meclis'te kıyasıya eleştirilmiş ama başta Başkomutan Mustafa Kemal Paşa ve devlet, onlara dokunulmasına engel olmuş, kendilerinden hesap sorulamamış ve bir milletvekilinin deyişiyle, Ermenilere, hatta 'Afrika'daki barbarlara' bile layık görülmeyecek zulümler cezasız kalmıştır.

Şimdi Sakallı Nureddin Paşa'nın düzenli kuvvetleri ile Giresunlu Topal Osman'ın gönüllülerinin işlediği zulümlerin Meclis'te nasıl tartışıldığına kulak verelim. Bunun için TBMM gizli oturum zabıtlarının sayfalarına eğilmemiz yeterli olacaktır.

3 Ekim 1921 günkü 85. toplantıda söz alan Erzincan Milletvekili Emin Bey, Koçgiri olaylarını bizzat takip ettiğini söyledikten sonra "Orada öyle bir mezalim (zulüm) icra edilmiştir ki, tüyleri ürpertir." der. Emin Bey'e göre asıl facia, bu zulümlerin Meclis adına ve onun verdiği yetkilere dayanılarak yapılmış olmasıdır.

Konuşmacılara göre Nureddin Paşa ve adamları, Meclis'in isyanı bastırmak için ordu komutanlıklarına verdiği yetkiyi kötüye kullanmışlardır. Erzurum Mebusu Mustafa Durak Bey şöyle der: "Memleketimizde yapılan mezalimi herkes duymalıdır. Çünkü efendiler, memlekette yapılan bütün felaket, bütün mezalim, bütün seyyiat (kötülükler) bunların milletten saklanmasından doğmaktadır." (Sanki son cümleyi günümüz için söylemiştir.)

Koçgiri'de devlet adına işlenen zulümlerin açıklanmasını neredeyse söz alan bütün milletvekilleri istemektedir. İçişleri Bakanı Refet (Bele) Paşa, "Hepimiz suçluyuz." der bu yetkiyi ordu komutanlarına tanımakla, "Gelin hep birden itiraf edelim." diyerek günah çıkartır. Erzurum Mebusu Hüseyin Avni (Ulaş) Bey ise üstü örtülmeye çalışılsa da zulmün Avrupa kamuoyu tarafından bilindiği ve aleyhimize kullanıldığı kanaatindedir. Şunları ekler: "Bir adam görevini kötüye kullanmış, cezasını görsün."

Erzincan Mebusu Fevzi Efendi ise daha da ileri gider ve Koçgiri'de halka yapılan mezalimin ancak Cengiz Han'ın ordusu veya Ermeniler tarafından işlenebileceğini dile getirir. Yakılan evler, ırzlarına saldırılan kadınlar, öldürülen çocuklar ve siviller. Söz alanlar dur durak bilmeden Nureddin Paşa'nın gaddarlığından söz eder. Bir imha hareketine girişildiğinden söz edenler bile çıkar. Emin Bey iyiden iyiye açılır ve şunları söyler:

"Efendiler, dünyanın hangi yerinde böyle bir harekât görülmüştür ki, babasını bir evladın eline bir ip, diğer evladın eline bir ip alarak çektirerek tam altı saat zarfında bu suretle feci bir şekilde öldürülmüştür?" (Bunu yapanların da Topal Osman'ın adamları olduğunu açıklar.)

 

12 Eylül yönetimince ölümünden sonra orgenaralliğe yükseltilen Sakallı Nureddin Paşa

Dersim Mebusu Hayri Bey'e göre ise bu zulümler Ermenilere bile yapılmamıştır. Bir başkasına göre bu hareket 'hıyanettir'. Ve diğer acı şikâyetler ilk Meclis'in tavanına çarpıp çarpıp dökülür sayfalara o 5 Ekim 1921 günü.

Derken Meclis bir araştırma (tahkikat) komisyonu kurup olayın araştırılmasını ister. Bunun için iki heyet seçilip olay yerlerine gönderilir. Biri Samsun'da Rumların tehciri sırasındaki muameleleri, diğeri de Dersim'de yapılanları araştırmakla görevli komisyonlar raporlarını hazırlayıp sunarlar. Meclis, o tarihte kendisine karşı sorumlu bulunan Nureddin Paşa'ya görevden el çektirir ama cezalandırma noktasında Başkomutan'ın da kararını vermesi gerekir. Mustafa Kemal Paşa, Meclis'te yaptığı konuşmada görevinden merkeze alınan Nureddin Paşa'yı harcamaya yanaşmaz.

Meclis yargılanmasına karar vermiştir ama Mustafa Kemal Paşa yaptığı incelemeden sonra Nureddin Paşa hakkında Meclis'in verdiği kararın 'biraz ağır' olduğu kanaatine varmıştır (16 Ocak 1922). Ona Meclis'in kararına rağmen sahip çıkar. Suçlamaların daha fazla araştırılması gerektiğini beyan eder. Bu açıklama Meclis'te kabul edilir ve Nureddin Paşa yargılanmaktan bu sayede kurtulmuş olur.

İşte yargılanmaktan böyle kurtarılan Sakallı Nureddin Paşa'nın Nutuk'un sonlarında sayfalarca ve kıyasıya eleştirildiğini görmek biraz garip kaçmaktadır. Keza aynı Meclis'in Rumlara yaptıklarından dolayı sık sık eleştirdiği Topal Osman'ın da önce Cumhurbaşkanlığı'nın özel korumalığını yapmasını, ardından da Trabzon Mebusu Ali Şükrü Bey'i öldürdüğü gerekçesiyle öldürülüp Meclis'in önünde ayağından asılmasını da anlamak da zorlaşmaktadır.

En ilginci de nedir biliyor musunuz? Sakallı Nureddin Paşa Meclise 1925'de Cumhuriyet Halk Partisi'nin bütün baskılarına rağmen girmeyi başarmış ve şapka kanunu aleyhine bir önerge vererek şimşekleri üzerine çekmiştir. Bundan sonra ilginç bir gelişme olacak ve Beylerbeyi'ndeki evine kapanıp 1932'deki vefatı üzerine Küplüce Mezarlığına gömülecek olan Nureddin Paşa, 12 Eylül darbesinin ardından Atatürk Araştırma Merkezi'nin Mustafa Kemal Atatürk ve Abdüllatif Naci Eldeniz'den sonraki üçüncü şeref üyesi ilan edilecektir.Nureddin Paşa'nın damadı Abdullah Alpdoğan'ın da 1937'de başlayan Dersim harekâtında kayınpederini utandırmadığını ve onun şanını yere düşürmediğini söylememize gerek yok sanırım.

Türkiye tarihini tanıyacak ve yüzleşecek diyorum ama bunun hemen akşamdan sabaha olacağını da düşünmüyorum. Biraz zaman alıyor gördüğünüz gibi. Günün birinde bir Koçgiri tartışması da yapar mıyız bilmiyorum. Bunu sırf bugün için istiyorum. Gözümüzün önündeki ihlallere duyarlı olabilmek için...

 

m.armagan@zaman.com.tr  
http://twitter.com/mustafarmagan 

.

Facebook Yorumları

Emlak8
7.5.2017
Çankaya’nın karakutusu Latife Hanım mı?
16.4.2017
10 dakikada referandum tarihimiz
9.4.2017
Ayak öptüren cumhurbaşkanından alın öptüren cumhurbaşkanına
26.3.2017
Osmanlı hanedanının malları haraç mezat nasıl satıldı?
19.3.2017
Çanakkale’de Kemalist mitolojinin örttüğü bir yenilgi
21.6.2015
Demirel doğrularıyla ve yanlışlarıyla bir kitap gibiydi
14.6.2015
27 Mayısçılar ezanı yeniden Türkçe yapacaklardı
7.6.2015
İsmet İnönü’nün tarihe geçen 10 sözü
31.5.2015
Fatih bugün dirilseydi bize ne derdi?
24.5.2015
Mustafa Kemal Paşa’yı Samsun’a Vahdettin gönderdi
17.5.2015
Bediüzzaman’ın bilinmeyen bir risalesi
10.5.2015
Rumelihisarı’ndaki cami yıkılıp yerine tiyatro sahnesi yapılmıştı
3.5.2015
3 Mayıs Türkçülük Günü nasıl başlamıştı?
26.4.2015
Soykırım iddiaları, siyasî ve tek taraflı bir bakışın ürünü
19.4.2015
İngilizlerin ‘Hind soykırımı’nı kabul edecek miyiz?
12.4.2015
Sultan Abdülhamid'i İngilizler mi Almanlar mı devirdi?
29.03.2015
Çiçek aşısını Osmanlılar buldu, İngilizler protesto etti
22.03.2015
Bediüzzaman: Eserine gömülen adam
15.03.2015
Mustafa Kemal'in Çanakkale'deki rolü abartıldı mı?
08.03.2015
Hamide’nin hikâyesi
01.03.2015
Vahidüddin’in cenazesi haciz memurlarından nasıl kaçırılmıştı?
22.02.2015
Heidi’nin ayakları neden çıplaktı?
15.02.2015
Abdülhamid’in âhı
08.02.2015
“Elhamra Sarayı’nın avlusunda oturup ağladım”
01.02.2015
Mustafa Kemal’in Yavuz hakkındaki fikri nasıl değişti?
25.01.2015
Cizre’den Cezerî’ye kaybolan değerlerimiz
11.01.2015
119 yıl önceki rehine krizini Abdülhamid nasıl çözmüştü?
28.12.2014
Menemen’de ajanlar cirit atıyordu!
21.12.2014
Karikatürist Cem kalemini neden kırmıştı?
14.12.2014
Harf İnkılabı’nın istatistik gerçekleri
07.12.2014
Churchill, Atatürk için o sözü neden söyledi?
30.11.2014
İstiklal Savaşı’na gönderilen parayı yiyenlerden hesap soruldu mu?
23.11.2014
Kolomb Amerika’nın ilk değil, son kâşifidir
16.11.2014
Ak Saray’ın hikâyesi
09.11.2014
Atatürk bu sözü söyledi mi: “Bu din batacak, ileride yeni bir din çıkacak”
02.11.2014
ABD’nin efsane Başkanı Jefferson, Kur’an okumuş
26.10.2014
Osmanlı’nın Cihan Harbi’nde son direnişi
19.10.2014
Kutü’l-Amare zaferi neden unutturuldu?
12.10.2014
Mustafa Kemal Paşa Halep’te esir düşmüş
05.10.2014
Süleyman Şah’ın mezarına sahip çıkmak
28.09.2014
Hasan Tahsin efsanesi yerine Süleyman Fethi gerçeği
21.09.2014
Kral kabul etseydi, İngiltere belki de Müslüman olacaktı
14.09.2014
Resmî tarihin enkazı ne zaman kaldırılacak?
07.09.2014
Yakın tarihin ‘Kara Defter’i açıldı, İlk kez ortaya çıkan gerçekler
31.08.2014
Darbecilerin Cumhurbaşkanlığı yemini de değiştirilmeli
24.08.2014
Ahmet Davutoğlu: Tarihî derinlik
17.08.2014
Atatürk Kur’an’ı neden Türkçeye çevirtmişti?
10.08.2014
Az bilinen bir cumhurbaşkanlığı seçimi hikâyesi
03.08.2014
“Yahudi halkı nasıl icat edildi?”
27.07.2014
Atatürk, Avrupa’ya “Filistin’den elinizi çekin” dedi mi?
20.07.2014
Peygamber Efendimiz’in (sav) Gazze’de yatan dedesi Ankara’ya kadar gelmiş
13.07.2014
O fotoğraf cephede mi çekildi?
06.07.2014
Bir cumhurbaşkanı adayı tehditle istifa ettirilmişti
29.06.2014
Musul’un anlatılmayan hikâyesi
22.06.2014
Ekmeleddin Bey’e Atatürkçülük testi
15.06.2014
Musul’u Şeyh Said yüzünden mi kaybetmiştik?
08.06.2014
İsmi silinmek istenen Karabekir Paşa Doğu’da yağmur duasına bile çıkmıştı
01.06.2014
Ayasofya Camii ve “Osmanlısızlaştırma”nın sonu
25.05.2014
Osmanlı madenlerde yalnız insanların değil, hayvanların da hakkını gözetmiş
18.05.2014
‘Cadı avı’nın gerçek hedefi neydi?
12.05.2014
Ayasofya’da, Türk düşmanı Curzon’un izinden gidenler
04.05.2014
Türkiye Cumhuriyeti’ni Almanlar mı şekillendirdi?
27.04.2014
Şûra âyetinin gölgesinde toplanan Meclis
20.04.2014
Cumhurbaşkanlarının ilkleri ve enleri
13.04.2014
YouTube yasağı Atatürk sebebiyle miydi?
06.04.2014
1946 seçim faciası
30.03.2014
10 dakikada Osmanlı’dan Cumhuriyet’e seçimler
23.03.2014
Tek Parti döneminde sansür
16.03.2014
‘Ezan şehidi’ Menderes ve ‘Hürriyet şehitleri’
09.03.2014
Abdülhamid’in Kırım’a gönderdiği öğretmenleri Ruslar sınır dışı etmişti
02.03.2014
Teâli-i İslâm Cemiyeti, Yunan uçaklarından atılan bildiriyi yalanlamış
23.02.2014
Bediüzzaman’ın, hiç unutulmamasını istediği vasiyeti
16.02.2014
Mahidevran Sultan'ın azaplı günleri
09.02.2014
Halep’den Yavuz’a yazılan ‘Bizi kurtar’ mesajı
02.02.2014
Tarihimize atılan iftirayı ABD’li tarihçi temizledi
27.01.2014
1925’te demokratik Cumhuriyet’e giden yoldan nasıl sapmıştık?
19.01.2014
Haşhaşiliğin örtülü tarihi
12.01.2014
Akşemseddin’in Fatih’e mektubu
05.01.2014
Osmanlı, Şiiliği neden hak mezhep olarak kabul etmedi?
29.12.2013
Cumhuriyet tarihinde rüşvet ve Yüce Divan
22.12.2013
Rüşvetin tarihinden…
15.12.2013
Tekke ve zaviyeleri kapatan kanun anayasaya aykırıydı
08.12.2013
Bediüzzaman’ın hayatından bilinmeyen bir sayfa
01.12.2013
Osmanlı Arşivi, Bulgaristan’a nasıl satıldı?
24.11.2013
Kürdistan’ı Evliya Çelebi bile kullanmış
17.11.2013
Barzani’nin bir dedesini İttihatçılar idam etmiş, amcası ise Türkiye’ye sığınmıştı
10.11.2013
Ayasofya davasında yenildik mi?
03.11.2013
Atatürk’ten, Ayasofya’yı müze yapmasını Amerika istemiş
27.10.2013
İstiklal Mahkemeleri’nde adalet var mıydı?
20.10.2013
Cehennemi göğsünde söndüren adam: Bediüzzaman
13.10.2013
İskilipli Atıf Hoca’yı asanlardan biri de Andımız’ın mucidiydi
06.10.2013
Meğer, Andımız’ın mucidi ezanı da Türkçeleştirmiş!
29.09.2013
Mustafa Kemal q harfini alfabeden neden çıkardı?
22.09.2013
Ne bitmez kinmiş bu Ya Rabbi!
15.09.2013
Meğer Esed’in dedesi Suriye’ye ihanet etmiş
08.09.2013
Sivas Kongresi’nin ABD’ye gönderdiği mektup Nutuk’ta neden yer almadı?
01.09.2013
Bir maymun İstiklal Savaşı’nı kazanmamıza nasıl yardım etmişti?
25.08.2013
95 yıl önce Suriye için savaşmıştık
18.08.2013
İhvan’ın darbecilere direnişi geçmişteki acı bir tecrübeye dayanır
11.08.2013
154 yıl önce bir başka ‘Ergenekon’ yargılanmıştı
04.08.2013
Bu hastanenin adı Hamidiye Etfal; Şişli nereden çıktı?
28.07.2013
Osmanlı sarayında doğum nasıl olurdu?
21.07.2013
Suriye’yi nasıl terk etmiştik?
14.07.2013
Müslüman Kardeşler nasıl bir örgüttür?
07.07.2013
Mısır’ı Lozan’da verdiğimizi biliyor muyuz?
30.06.2013
Ayasofya’yı müze yapma fikri İngilizlerden gelmiş
23.06.2013
Abdülaziz’in yaptıramadığı caminin arsasını kimler yağmaladı?
16.06.2013
31 Mayıs’tan 31 Mart çıkarmak
09.06.2013
İnönü, Taksim’deki Müslüman mezarlığını yok etmişti
02.06.2013
Yavuz 40 bin Alevi’yi katlettirdi mi?
26.05.2013
Mustafa Kemal, Samsun’a kaçarak mı gitti?
12.05.2013
Sevr neden imzalanmıştı?
05.05.2013
Sultan Vahdettin, vatana ihanet suçlamasını böyle reddetmişti
28.04.2013
“Anayasamız Kur’an’dır” diyen devlet başkanı kimdi?
21.04.2013
‘Kız gibi tarih yapma’ takıntısı bizi buraya getirdi
31.03.2013
Meğer Erzurum Kongresi’nde Türk-Kürt kardeşliği çağrısı yapılmış
24.03.2013
Bir zamanlar Diyarbekir halkı Mustafa Kemal’i Kürt kabul ediyormuş
17.03.2013
CHP’nin parti kapattıran demokrasi anlayışı
10.03.2013
Bir şeyhülislamın kemikleri üzerine anıt dikmişiz
03.03.2013
Hilafeti kim kaldırdı?
24.02.2013
500 yıllık camiyi yıkıp yerine heykel yaptılar
17.02.2013
Vatikan’da ‘Yaşasın Sultan Hamid’ sesleri
10.02.2013
‘Adalet mülkün temelidir’ sözü Hz. Ömer’e aittir
03.02.2013
Atatürk zamanında 64 bin kişinin kafatası fişlenmişti
27.01.2013
Abdülhamid’in deniz itfaiyesi vardı, bizim yok!
20.01.2013
Kanuni’yi kıyasladıkları Fransız Kralı’na bakın
13.01.2013
Hudeybiye barışı neydi?
06.01.2013
Damat Ferid ile Atatürk ortakmış!
30.12.2012
Atatürk son Osmanlı devletinin kurucusu mu?
23.12.2012
‘Bayezid-i Veli’ ecdadımız değil mi?
16.12.2012
Fatih’e atılan bir iftiraya cevap
09.12.2012
Şehzade Mustafa neden katledildi?
02.12.2012
İşte Kanuni’nin muhteşem mektubu
25.11.2012
İsrail (+) işaretini yasaklamış
18.11.2012
Vahdettin’in Mustafa Kemal’e verdiği sır neydi?
04.11.2012
7 soruda Harf İnkılabı
28.10.2012
Da Vinci'nin köprü projesini Osmanlı beğenmemişti
21.10.2012
85 yaşındaki ‘Nutuk’ tabu olmaktan çıkarılmalı
14.10.2012
Meğer modern hemşireliğin kurucusu bir zenciymiş(!)
07.10.2012
Mustafa Kemal’in hayatından yazılmayan bir sayfa
30.09.2012
Abdülhamid'in Balyoz'u
23.09.2012
Peygamberimiz'e hakaret krizini Abdülhamid nasıl çözerdi?
16.09.2012
Boraltan faciası tek değil ki!
09.09.2012
Atatürk, Amerika'nın Türkiye'yi demir ağlarla örmesini istemişti
02.09.2012
Atatürk'ün demir ağlarını da yabancı şirketler örmüştü
26.08.2012
Osmanlı'nın en zayıf halkası
19.08.2012
İlk Meclis'te bir milletvekili kaçırılmamış, öldürülmüştü
12.08.2012
Yavuz Sultan Selim, Ebrehe'ye karşı!
12.08.2012
Yavuz Sultan Selim, Ebrehe'ye karşı!
05.08.2012
Küçük Ülkü
29.07.2012
Lozan'ın gizli maddeleri
22.07.2012
Laik CHP, ABD gemisini mahya ile karşılamıştı
15.07.2012
Tokyo Camii'ni Atatürk yaptırmadı
08.07.2012
İlk hava şehitlerimizin uçağı da Suriye'de düşmüştü
01.07.2012
'Bursa Nutku'nu sömürmekten vazgeçin artık
24.06.2012
Atatürk'ün kız kardeşini CHP dışlamış, DP sahip çıkmıştı
17.06.2012
Atatürk'ün bilinmeyen kız kardeşi
10.06.2012
Atatürk'ün mal varlığı
03.06.2012
Fatih'in Kürt hocası
27.05.2012
Bugünkü Kemalizm bile 27 Mayıs darbesinin ürünü
20.05.2012
Atatürk, Hasan Tahsin'in adını neden anmadı?
13.05.2012
Bir devlet armamız bile yok
06.05.2012
Ayasofya kime satıldı?
29.04.2012
Siz mi dine baskı yapmadınız?
22.04.2012
Sayın Kılıçdaroğlu, işte ahır yapılan camilerin belgesi
15.04.2012
Atatürk, Hitler'e neler yazmıştı?
08.04.2012
Hanedan kovulurken mallarını kim kaptı?
01.04.2012
Kur'an-ı Kerim 88 yıl sonra yeniden liselerde
25.03.2012
Cemal Paşa'nın Afganistan'da ne işi vardı?
18.03.2012
Osmanlı kadar başına taş düşmesin e mi!
11.03.2012
İstiklal Mahkemesi, sanıkları asabilmek için yürürlüğe girmemiş kanuna sarılmış
04.03.2012
Hilafetin kaldırılmasını İngilizler mi istemişti?
26.02.2012
Avrupa'da yamyamlığın karanlık tarihi
19.02.2012
'Büyük Fetih'in ışığında Fetih 1453
12.02.2012
Abdülhamid'in Galatasaray'ı dindarlaştırma projesi
05.02.2012
Eğitim Bakanlığı da darbeciler tarafından "Millî" yapılmıştı
29.01.2012
Genelkurmay, Karabekir Paşa'yı yine unuttu
22.01.2012
Tarihe ışık tutan Avni Paşa'nın hatıratı çıktı
15.01.2012
Milleti mehterle buluşturan Genelkurmay Başkanı da tutuklanmıştı
08.01.2012
İdama mahkûm edilen Genelkurmay Başkanı
01.01.2012
Atatürk, bir paşayı Meclis'in elinden nasıl kurtardı?
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan DÜZCE YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Emlak8



Emlak8

Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive