Nuriye Ortaylı: Hükümet salgını yönetmekten vaz mı geçti?

  • 12.04.2021 04:52
  • (829)
  • (0)
  • Abone ol

Nuriye Ortaylı: Hükümet salgını yönetmekten vaz mı geçti?

Dünya lideri olduk. Kişi başına yeni Covid enfeksiyonları sayısında. Dünya üçüncüsüyüz deniyor ama, önümüzdeki ülkeler 1,5 milyarlık Hindistan ve 200 milyonluk Brezilya.

Çok ürkütücü. Ama bu durum yeni ortaya çıkmadı. Ocak ayından beri artışı hızlanan sayılar son zamanlarda neredeyse her hafta ikiye katlandı. Büyük şehirlerde hastane yatakları yine doldu, bütün normal servisler Covid servisine döndürüldü. Artık bezmiş, yorulmuş, tükenmiş ve umutsuz sağlık personeli korkarak büyüyen bir tsunamiye yine bedenlerini siper etmeye hazırlanıyorlar. Bu arada her şey süt limanmış gibi, Bilim Kurulu toplantısını pazartesiye erteliyor. Hoş, ertelemeseler ne olacak? Ne neler tartıştıklarını ne verdikleri tavsiyeleri öğrenebiliyoruz. Arada hala televizyonlara çıkmaya cesaret eden birkaç üyesi durumun vahameti ile ilgisiz, bilimden uzak sözler söylüyor.

Hükümetten ise ses yok.  Ha, Sağlık Bakanı son açıklamasında Ramazan’a işaret etmiş yine. Sanki durum çok rahatmış gibi Ramazan’ı bekliyoruz. Hadi bekliyoruz, bari Ramazan’da uygulamaya başlayacağınız mucizevi tedbirler ne, onları açıklayın. Öyle ya, onlar sayesinde Ramazan bitince, bayram gibi bir bayram yapacağımızı iddia ediyorsunuz. Durumla tezat bu sessizliğe ve eylemsizliğe bakınca, insan hükümetin salgını kendi haline bıraktığını düşünüyor. Salgını iyi yönetemiyorlar diye eleştiriyorduk, eleştirilere cevaben yönetmekten tamamen vazgeçmiş görünüyorlar.

Bakan salgını tek başına aşıyla kontrol edilemeyeceğini itiraf etti

Bu eylemsizliğin ortasında, Sağlık Bakanı dün verdiği demeçte, aşı şirketlerinin söz verdikleri dozları göndermediğinden şikayet etmiş! İngilizcede “akşam yemeğinden sonra günaydın” diye bir söz vardır. Türkçe muadilini kullanmayıp, bu çeviriyle cevap vermek istiyorum.

Bakanın aşı müjdesinin tarihi aralık başı. Hatırlayın, vaka sayıları tavan yapmıştı, insanlar acillerde sedye üstünde yoğun bakım sırası beklerken kaybediliyordu. Meslek örgütleri, uzmanlar hep bir ağızdan “tam kapanma” yapın, bu tedbirlerle salgını kontrol edemezsiniz diyordu. Hatta muhalefet partilerinden bile benzer sesler geliyordu. Tam o sırada kucağımıza bir hafta içinde aşılamaya başlayacağımız, nisan ayına kadar 100 milyon doz aşı yapıp salgının önünü alacağımız “sahte müjdesi” atıldı. Tahmin ettikleri gibi bütün kamuoyu da bu hayalin peşinde sürüklenip gitti.

Milyon kişi başına yeni Covid vakalarını gösteren grafik, 7 Nisan, 2021 (Kaynak: Our World in Data)

Sayıları vb. tam hatırlayamayabilirsiniz, mesajları da. Çünkü bu ilk açıklamadan sonra her gün bir başka rakam, bir başka tarih, bir başka aşıdan bahsedildi. Hafızanızı tazelemek istiyorsanız, gazeteci Faruk Bildirici’nin bu açıklamaları derlediği “Sağlık Bakanının bir yıllık aşı sicili” yazısına bakınız. Değerli Bildirici’nin yaptığı dökümü izleyince tek bir sonuç çıkıyor: “Bunca aydır top çevrilmiş”. Zira aralık ayında 100 milyon doz açıklamaları geldiğinde, dünya basınında aday aşılardan her birinin 2021 üretimlerinin ne kadar olacağı yayınlanmıştı. Ortaya çıkan net bir durum vardı. 2021’de toplam aşı üretim kapasitesi dünyada aşılanması gereken nüfusun en fazla üçte birine yetecekti. Yani, aşı “ender”, temininde güçlük çekilecek bir ürün olacaktı. İkincisi bu üretim kapasitesi bütün 2021 yılı için yapılan tahmindi, üretim düşük miktarlardan başlayacak, inşallah hızlanacaktı. Ama özellikle 2021’in ilk yarısında öngörülen üretimin yarısına ulaşırsak başarı olacaktı. Üçüncüsü aşı üretimlerinin çoğu zengin birkaç ülke tarafından önceden parası verilerek ve sıkı kontratlara bağlanarak satın alınmıştı. Dolayısıyla diğer ülkelere düşen miktarlar çok düşük olacaktı.

Hepsinden daha önemlisi Bakan’ın bize,  önce 50 milyon, sonra 100 milyon doz aşıyı bahara kadar göndereceğini söylediği Sinovac firmasının dünya basınına açıkladığı 2021 yılı üretim hedefi 300 milyon dozdu. Yani Bakanın iddiasına göre Sinovac firmasının yılın ilk yarısındaki bütün üretimini Türkiye’ye tahsis etmiş olması gerekti. Ne ayrıcalık! Aksi gibi uluslararası basın Sinovac firmasının 200 milyon nüfuslu Brezilya ve 300 milyon nüfuslu Endonezya’nın yanı sıra Şili ile de anlaştığını ve Çin pazarı için de üretim yapacağını da yazıyordu. Acaba firma bu ülkeleri nasıl atlatıp bütün üretimini bize gönderecekti?

Üstelik daha önemli bir sorun, orta yere salınan aşı hayaliyle kamuoyunun dikkatinin diğer tedbirlerden uzaklaştırılmasıydı. Zira söylenen doz aşılar gelse bile Dünya Sağlık Örgütünün döne döne söylediği gibi “yalnızca aşı ile pandeminin önünü almak mümkün değildi, bütün diğer tedbirlere sıkı sıkı devam edilmeliydi.”

O günlerde oturup bir hesap yapmış ve 50 milyon doz aşı ile kitlesel bağışıklığa ulaşmamız, yani salgını kontrol altına almamızın mümkün olmadığını yazmıştım. O sırada aşıların bulaşmayı önleyip önlemeyeceğini bilmiyorduk. Onun için iyimser bir tahminle %90 bulaşmayı önlediklerini var saymıştım. Şimdi mesela BioNTech aşısının bulaşmayı benim tahminime yakın oranlarda  önlediğini biliyoruz, Sinovac için bu veri hala yok. Olsa da en iyi ihtimalle yüzde 50. Kısacası, çocuklar dahil bütün nüfusu Sinovac ile aşılasanız bile kitle bağışıklığına ulaşamazsınız. Ama bu bir yana bütün dünyanın aşı için kavga ettiği bir noktada, telaffuz edilen sayılara ulaşmanız mümkün değil, gerçekçi değil. Bunu ben, oturduğum yerden, yalnızca uluslararası basını izleyerek biliyordum da koskoca Bakan niye bilmiyordu? Biliyorduysa niye aylarca kamuoyunu her gün değişen aşı hikayeleriyle oyaladı? Niye bugün ortaya çıkıp da çok yeni bir şey keşfetmiş, beklemediği bir haksızlığa uğramış gibi “şirketler söz verdikleri aşıyı vermiyor” diyor?

Oysa buralara gelmeyebilirdik. DSÖ’nün dediğini dinleyip, karantina, hakiki filyasyon, kitlesel kısıtlamaları zamanında ve enerjik bir şekilde kullanarak risk gruplarımızı aşılamak şeklindeki gerçekçi stratejiyi benimseseydik, şimdi bu halde olmazdık.

Topyekun seferberlik şart

Salgın yönetiminin kaybettiği güveni inşa etmesinin, ve eksik kapasitesini yükseltmesinin tek yolu, gizlilikten, günü kurtarma kurnazlığından, “ben bilirimcilikten” vazgeçmesi. Akademiyi, meslek örgütlerini, uzman gruplarını, sivil toplumu, yerel yönetimleri bir araya getirmesi. Türkiye’nin uzmanlarına verileri açıp onların yardımıyla, kamuya açık bir tartışmayla bir mücadele stratejisi geliştirmesi. Uygulanması için muhalifler dahil herkesten yardım istenmesi. Bütün yorgunluğa, bezginliğe rağmen her vatandaş, her kurum, bu mücadeleye gönüllü olarak omuz vermeye hazır. Topluma güvenmek, şeffaf olmak ve bu ülkenin zengin insan birikimini harekete geçirmek gerek.

  • Abone ol

Yorum Yap

Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Yerel Haber (duzceyerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Yazarlar

NEDEN HÜZÜNLÜ MAYIS?
İlker DEMİR

NEDEN HÜZÜNLÜ MAYIS?

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Hâlâ bilmiyoruz; muhalefet AKP’den sonra ekonomiyi nasıl yönetecek?
Barış Soydan

Hâlâ bilmiyoruz; muhalefet AKP’den sonra ekon

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Düşünmeye cüret, yüzleşmenin ilk adımı
Aydın Selcen

Düşünmeye cüret, yüzleşmenin ilk adımı

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Doğruluk oranı yüz binde 4,6
İbrahim Kahveci

Doğruluk oranı yüz binde 4,6

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Filistin'de savaşla açılmaya çalışılan kilit
Akdoğan Özkan

Filistin'de savaşla açılmaya çalışılan kilit

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
İtle yatan, bitle kalkar
Mehmet Y. Yılmaz

İtle yatan, bitle kalkar

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
İlk günaha dönüş ve 48’in isyanı
Fehim Taştekin

İlk günaha dönüş ve 48’in isyanı

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Her Büyüyen Ekonomi Gelişmiş Olmaz
Mahfi Egilmez

Her Büyüyen Ekonomi Gelişmiş Olmaz

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
İsrail’in saldırı dönemi bitti
İbrahim Karagül

İsrail’in saldırı dönemi bitti

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
İktidar krizleri neden fark edemiyor, neden yönetemiyor
Mustafa Karaalioğlu

İktidar krizleri neden fark edemiyor, neden y

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Erdoğan bir hatanın daha eşiğinde neden helallik istiyor?
Murat Yetkin

Erdoğan bir hatanın daha eşiğinde neden helal

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Himaye ve haraç; savaşçılar ve köylüler; mafyalar ve marinalar
Halil BERKTAY

Himaye ve haraç; savaşçılar ve köylüler; mafy

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Devletin çıkarı, vatandaşın haysiyeti…
Yıldıray Oğur

Devletin çıkarı, vatandaşın haysiyeti…

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Örtünün altında mafya-siyaset cilveleşmesi
Mehmet Ocaktan

Örtünün altında mafya-siyaset cilveleşmesi

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Bu yazıda Sedat Peker konusunda sorular ve bir de cevap var
Fehmi Koru

Bu yazıda Sedat Peker konusunda sorular ve bi

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
'Bir daha asla!' diyebilmek için (3)
Ümit KARDAŞ

'Bir daha asla!' diyebilmek için (3)

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Ah rahmetli Karakaya!
Abdurrahman Dilipak

Ah rahmetli Karakaya!

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Üç Bakan'ın hâli belli, dördüncüsünü sormayın!
Mehmet Tezkan

Üç Bakan'ın hâli belli, dördüncüsünü sormayın

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Normalleşme diyerek bütün anormallikleri benimsemeye başladık...
Mehmet BARLAS

Normalleşme diyerek bütün anormallikleri beni

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Bir insanın, bir musibete ‘müstahak’ olduğuna nasıl karar verilir?
Murat Sevinç

Bir insanın, bir musibete ‘müstahak’ olduğuna

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Bir Ortadoğu ülkesi olarak İsrail
Cemile BAYRAKTAR

Bir Ortadoğu ülkesi olarak İsrail

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Kürdistan’da iki yıl
Vahap COŞKUN

Kürdistan’da iki yıl

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
İklim krizine duyarlı ülkelerin borçlanma maliyeti artıyor
Pelin CENGİZ

İklim krizine duyarlı ülkelerin borçlanma mal

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
 Elçiye zeval olmaz
Melih ALTINOK

Elçiye zeval olmaz

  • 17 Mayıs 2021 Pazartesi
Kanuni, Kudüs ve Kürt meselesi
Eser KARAKAŞ

Kanuni, Kudüs ve Kürt meselesi

  • 15 Mayıs 2021 Cumartesi
Tüm Yazarlar

Resmi İlanlar